کتاب نانوشته اثر علی شاهی، انتشارات فرهنگ نشر نو

کتاب «نانوشته» اثر «علی شاهی» روایتی خیال‌انگیز و اندیشمندانه از «دن کیشوت در عصر هوش مصنوعی» ارائه می‌دهد. شاهی در این اثر می‌پرسد: اگر «سروانتس»، خالق جاودانه رمان «دن کیشوت»، چهار قرن پیش تصور می‌کرد روزی موجودی با هوش مصنوعی بتواند خطوطی شبیه به او بنویسد، در دل چه احساس می‌کرد و چه جملاتی می‌خواست بر کاغذ بیاورد؟ آیا برای او باورکردنی بود که چنین موجودی روزی در جهان واقعی حضور یابد، یا آن را نیز همچون افسانه‌هایی می‌انگاشت که میلیون‌ها انسان به آن ایمان دارند، اما پیوند روشنی میان آن و واقعیت نمی‌یابند؟ کتاب «نانوشته» با نگاهی نو به «دن کیشوت» در دوران تکنولوژی و هوش مصنوعی، نه‌تنها به متن این رمان افسانه‌ای می‌پردازد، بلکه بنیان‌های فکری و ایدئولوژیک نهفته در آن را نیز تحلیل می‌کند. شاهی با لحنی رمان‌گونه تلاش می‌کند به پرسش‌های بنیادین درباره حقیقت، توهم و باورپذیری پاسخ دهد. او چگونگی شکل‌گیری اعتماد به یک متن را بررسی کرده و نشان می‌دهد که «باور کردن» در ذات خواندن نهفته است. بخشی از کتاب به مفهوم «زمان» و تأثیر آن بر ارزش و اعتبار متن اختصاص دارد. نویسنده به‌طور موشکافانه این موضوع را تحلیل می‌کند که آیا باورپذیری یک اثر، ویژگی درونی متن است یا حاصل ذهن و برداشت خواننده. او سپس این پرسش را مطرح می‌کند که چرا افراد در برابر یک مکتب فکری یا ایدئولوژی خاص پایبندی عمیق نشان می‌دهند و چه دلیل روانی یا فلسفی پشت این تعهد نهفته است. علی شاهی در ادامه، «باور» را از منظر خطر داشتن یا نداشتن مورد بررسی قرار می‌دهد و امکان «دوست‌داشتنی بودن» یک متن را در مقابل «باورپذیر بودن» آن می‌سنجد. بدین ترتیب، «کتاب نانوشته» نه‌تنها گفت‌وگویی ادبی با «دن کیشوت» به شمار می‌آید، بلکه آیینه‌ای از پرسش‌های انسان معاصر در مواجهه با واقعیت، فناوری و خیال نیز هست.