کتاب نژاد برتر اثر آنجلا ساینی، ترجمه زهره مرصوص، انتشارات سایلاو

کتاب «نژاد برتر» روایتی تکان‌دهنده از استمرار باور به تفاوت‌های نژادیِ زیستی در تاریخ علم است. پس از فجایع رژیم نازی در جنگ جهانی دوم، جریان علمیِ غالب در جهان از اصلاح‌نژادی و مطالعات مبتنی بر برتری نژادی فاصله گرفت. با این‌ حال، شبکه‌ای جهانی از نژادپرستانِ مدعی روشنفکری و جدایی‌طلبان، به‌طور پنهانی مجلات تخصصی تأسیس کردند، بودجه‌های پژوهشی تأمین نمودند و پژوهش‌هایی ضعیف و جانبدارانه انجام دادند؛ آثاری که سرانجام در کتاب «منحنی زنگ» نوشته ریچارد هرنشتاین و چارلز موری در سال ۱۹۹۴ نمود یافت و در ظاهر تفاوت‌های هوشی میان نژادها را مطرح می‌کرد. با وجود آن‌که اکثریت قاطع دانشمندان این دیدگاه‌ها را رد کرده و نژاد را یک «سازه اجتماعی» می‌دانستند، این ایده توانست به‌گونه‌ای پنهان در شیوه اندیشیدن دانشمندان درباره تنوع انسانی و ژنتیک باقی بماند. آنجلا ساینی در کتاب خود با بررسی آثار و اظهارات دانشمندان معاصرِ حوزه تنوع زیستی انسان، که اغلب ادعا می‌کنند صرفاً به داده‌ها متکی هستند، نشان می‌دهد چگونه حتی پژوهشگران جریان اصلی بارها و بارها به این باور نادرست بازگشته‌اند که نژاد از نظر بیولوژیکی واقعیت دارد. هرچه شناخت ما از ویژگی‌های پیچیده‌ای مانند هوش و نقش عوامل محیطی و فرهنگی بر انسان، از سطح مولکولی تا ابعاد کلان افزایش یافته، همچنان امید و جست‌وجوی واهی برای یافتن تفاوت‌های ژنتیکی ساده میان «نژادها» ادامه یافته است. امروز که ناسیونالیسم نژادپرستانه بار دیگر در بسیاری از نقاط جهان سربرآورده و تهدیدی جدی ایجاد کرده است، کتاب «نژاد برتر» بررسی نقادانه و ضروری‌ای از ماهیت مخفیانه، موذیانه و ویران‌گر «علم نژادی» ارائه می‌دهد؛ اثری که نقاب از چهره علمی می‌کشد که در خدمت برتری‌طلبی نژادی قرار گرفته است.