کتاب ظهیرالدوله اثر همایون عبدالرحیمی، انتشارات بدرقه جاویدان

کتاب «ظهیرالدوله» یا «ستارگان دربند» اثر «همایون عبدالرحیمی»، به بررسی آرامستان تاریخی ظهیرالدوله در منطقه دربند شمیران می‌پردازد. نویسنده در این اثر، آرامستان را همچون کتابی زنده و تاریخی روایت کرده است؛ روایتی که آغاز آن با خاک‌سپاری «ظهیرالدوله» رقم می‌خورد و در ادامه به چهره‌های نامدار مدفون در این مکان پرداخته می‌شود. در جای‌جای کتاب و در دل این آرامستان کهن، نام هنرمندان، شاعران، نویسندگان، ورزشکاران، ادیبان، موسیقیدانان، نظامیان، سیاست‌مداران و چهره‌های برجسته‌ای دیده می‌شود که هر یک در تاریخ معاصر ایران نقشی اثرگذار بر جای گذاشته‌اند. این افراد امروز در آرامش ابدی «ظهیرالدوله» آرمیده‌اند، اما نسل جوان شاید آگاهی چندانی از زندگی پرتلاطم و دستاوردهای آنان نداشته باشد. کتاب در چند بخش تدوین شده است. بخش نخست به «ظهیرالدوله»، زندگی اجتماعی و سیاسی او، و نیز به «انجمن اخوت» و فعالیت‌هایش اختصاص دارد. در ادامه، زندگی‌نامه و شرح حال مدفون‌شدگان آرامستان ظهیرالدوله به همراه تصاویر و اسناد معتبر ارائه شده است. در پایان کتاب نیز آلبومی تصویری از این شخصیت‌ها گردآوری شده تا مخاطب تصویری روشن‌تر از تاریخ شفاهی و مکتوب این مکان داشته باشد. خاستگاه آرامستان ظهیرالدوله به واقعه‌ای تاریخی بازمی‌گردد؛ روز سه‌شنبه، بیست‌وچهارم ذیقعده سال ۱۳۰۳ قمری، زمانی که «علی‌خان ظهیرالدوله» در باغ شخصی خود در جعفرآباد شمیران دچار سکته قلبی شد و چشم از جهان فروبست. پیکر او در همان حوالی و در گورستان عمومی میان تجریش و امامزاده قاسم به خاک سپرده شد. این مکان پیش‌تر گورستانی قدیمی و متروک بود، اما با خاک‌سپاری ظهیرالدوله به نام او شهرت یافت. آرامگاه وی در زیر درخت کهنسال داغداغان قرار دارد؛ درختی که در دوران حیات، او بارها زیر سایه‌اش به آرامش می‌نشست. امروز آرامستان ظهیرالدوله نه‌تنها یک گورستان تاریخی، بلکه یکی از جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری مهم تهران محسوب می‌شود؛ مکانی که گذشته و حال را در کنار هم زنده نگه داشته و روایتگر بخشی ارزشمند از تاریخ و فرهنگ ایران است.