کتاب بیداری ذهن اثر ویل دورانت، ترجمه ریحانه عسگری، انتشارات عطر کاج

هرگاه شخصی بیش از نیم قرن از عمر خود را صرف پژوهش کند و حاصل این تلاش را در قالب مجموعه‌ای یازده‌جلدی با عنوان «تاریخ جامع تمدن بشری» به نگارش درآورد، طبیعی است که مخاطبان بخواهند بدانند او در پایان این راه چه نتایجی به دست آورده است. مردم مشتاق‌اند بدانند از نگاه چنین اندیشمندی، کدام دوره‌ها، شخصیت‌ها و دستاوردها جایگاهی برتر یا اهمیتی ویژه داشته‌اند. برای نمونه این پرسش مطرح می‌شود که دورانت در کارنامه‌ی سترگ خود چه کسانی را به‌عنوان بزرگ‌ترین متفکران بشر معرفی کرده است؟ یا عنوان برترین شاعران تاریخ را به چه کسی یا کسانی داده است؛ همان شاعرانی که با واژه‌هایشان نغمه‌هایی بر تار و پود قلب انسان می‌نوازند و پژواک کلام‌شان تا سده‌ها، بلکه هزاره‌ها پس از رفتنشان همچنان شنیده می‌شود؟ همچنین این پرسش پیش می‌آید که بر اساس نظر او، کدام کتاب‌ها به‌عنوان بهترین منابع آموزشی، هدفمند و سودمند جایگاهی ممتاز دارند و خواندنشان ضرورتی انکارناپذیر است؟ دورانت در طول سال‌های فعالیت فکری و علمی خود، برای پاسخ به چنین پرسش‌ها و تقاضاهای پرشمار مردم، دست به نگارش مقالاتی زد که در آن‌ها دیدگاه‌های شخصی‌اش درباره رتبه‌بندی‌هایی چون «ده متفکر برتر»، «ده شاعر برتر»، «صد کتاب آموزشی برتر»، «نقطه اوج ده پیشرفت بشری» و «دوازده رویداد مهم تاریخ جهان» بازتاب یافته است. بخشی از این نوشته‌ها در نشریات معتبر منتشر شد و برخی نیز در قالب سخنرانی برای مخاطبان ارائه گردید. با این حال، دستیابی به چنین دیدگاه‌های ارزشمندی چندان آسان نبود؛ مگر آن‌که کسی به تصادف نشریه‌ای حاوی نظرات او را در اختیار می‌داشت یا خوش‌شانس بود و در یکی از جلسات سخنرانی‌اش حاضر می‌شد. خوشبختانه همه‌ی این مقالات و سخنرانی‌ها بعدها در کتاب ارزشمند «بیداری ذهن» گردآوری شد؛ اثری که اکنون مرجع مهمی برای علاقه‌مندان به اندیشه‌های دورانت و جویندگان شناخت عمیق‌تر از برترین شخصیت‌ها، رویدادها و دستاوردهای تاریخ فرهنگ و تمدن جهان به شمار می‌آید.