کتاب تجربیات مدرسه سادبری ولی اثر مجموعهٔ نویسندگان و دنیل گرینبرگ، ترجمه محبوبه گل فشانی، انتشارات کرگدن

آموزش، از همان لحظه‌ای که به نظامی ساختاری و سیستماتیک تبدیل شد، مسئولیت بزرگی در شکل‌گیری و پرورش آنچه انسان‌ها در جوامع مختلف به آن بدل شده‌اند بر عهده گرفت. در طول یک قرن گذشته، هشدارهای عالمان علوم تربیتی و پژوهشگران علوم اجتماعی پیوسته متوجه وضعیت مدارس و شیوه‌های آموزش و تربیت در سراسر جهان بوده است. مدارس بسیاری از کودکی با دانش‌آموزان همچون زندانیان یا مجرمان، و یا همچون گله‌هایی بی‌اختیار رفتار کرده‌اند؛ این شیوه‌ رفتاری حاصل درکی ناقص و نادرست از کودک و انسانیت اوست. اکثریت قریب به اتفاق مدارس جهان، به جای ارائه‌ی آموزش و تربیت بر پایه‌ی اخلاق انسانی، برابری، عدالت و آزادی و با توجه به حقیقت کودک‌بودن، عملاً در خدمت خواسته‌های حکومت‌ها و صاحبان سرمایه و قدرت قرار داشته‌اند. در میان این انبوه مراکز آموزشی که انسان‌بودن را به کودکان نیاموخته‌اند، «مدرسه‌ سادبری‌ولی» در ماساچوست آمریکا نمونه‌ای یگانه و درخشان است. این مدرسه از اواخر دهه‌ی ۱۳۴۰ خورشیدی (۱۹۶۰ میلادی) فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون، با حفظ همان آرمان نخستین و شگرف خود، به تجربه‌ای ماندگار و کم‌نظیر در تاریخ آموزش بدل شده است. کتاب «تجربیات مدرسه‌ی سادبری‌ولی؛ به روایت دست‌اندرکاران یکی از قدیمی‌ترین مدارس دموکراتیک دنیا» مجموعه‌ای از یادداشت‌ها، مقالات و جستارهای افراد گوناگونی است که در این مدرسه فعالیت داشته و تجربه‌هایشان را ثبت کرده‌اند. این کتاب، به‌ویژه با توجه به شیوه‌ی رهایی‌بخش آموزش در مدرسه‌ی سادبری‌ولی و نتایج چشمگیر آن در دهه‌های فعالیت مستمر، می‌تواند منبعی ارزشمند برای معلمان، کارشناسان نظام آموزشی، والدین و حتی دانش‌آموزان باشد. تجربیات مدرسه‌ی سادبری‌ولی شکلی نوین از آموزش را روایت می‌کند؛ آموزشی که بر نیازها، حالات، روحیات و اندیشه‌های کودکان و نوجوانان تکیه دارد و موفقیت انسان را امری تحمیلی از بیرون نمی‌انگارد. در این نگرش، کامیابی و رستگاری نه محصول فشار بیرونی، بلکه فرآیندی درونی و فردی است؛ فرایندی که بر همزیستی، آزادی و تعهد به جامعه‌ی انسانی استوار است.