کتاب سفرنامه کروسینسکی اثر یوداش کروسینسکی، ترجمه ساسان طهماسبی، انتشارات امیرکبیر

کروسینسکی به مدت بیست سال در اصفهان اقامت داشت و از نزدیک شاهد فروپاشی سلسله صفویه و غلبه افغان‌ها بر بخش‌هایی از ایران بود. سفرنامه او نه تنها به شرح سقوط صفویه می‌پردازد، بلکه عوامل، دلایل و روند تدریجی ضعف و انحطاط این سلسله را نیز بازگو می‌کند. همچنین چگونگی ورود و تسلط افغان‌ها بر اصفهان با جزئیات دقیق روایت شده است. در این اثر، رویدادهای دوران حکومت محمود افغان و همچنین دو سال از سلطنت اشرف افغان با دقت بیان شده و تصویری روشن، کامل و گویا از تحولات آن دوره ارائه می‌شود. این سفرنامه سه سال پس از خروج کروسینسکی از ایران، در فرانسه به زبان فرانسوی به چاپ رسید و پنج سال بعد ترجمه انگلیسی آن منتشر شد. نسخه انگلیسی، با تکیه بر گزارش‌های روزنامه‌های معاصر، اسناد تاریخی و مکاتبات رسمی، روایت وقایع ایران را تا زمان خلع شاه طهماسب دوم ادامه داده و نکات مهم و ارزشمندی را در بر دارد. ترجمه فارسی این اثر نخستین بار به دست عبدالرزاق بیگ دنبلی در دوره قاجار، از روی نسخه ترکی آن انجام گرفت. با این حال، اشتباهات و کاستی‌های موجود در آن ترجمه، مترجم کنونی را برانگیخت تا بار دیگر سفرنامه کروسینسکی را این‌بار براساس نسخه انگلیسی آن به فارسی بازگرداند و متنی دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتر در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ ایران قرار دهد.