کتاب شاه کابل، مطرب خرابات اثر محمد راغب و فروزان امیری، انتشارات نشر ثالث

از حدود دویست سال پیش، هم‌زمان با دوره‌ی افشاریه در ایران و جدایی سرنوشت سیاسی افغانستان از ایران، زبان فارسی نیز در این دو سرزمین مسیر متفاوتی را طی کرد. در افغانستان، شاعران و نویسندگانی ظهور کردند که اغلب در ایران ناشناخته‌اند و ما آگاهی اندکی از زندگی، آثار و مسیر تحول ادبی آن‌ها داریم. در دوران معاصر، به‌ویژه در پی جنگ‌های طولانی افغانستان و مهاجرت گسترده‌ی مردم آن به ایران و دیگر کشورها، میزان آشنایی ما با ادبیات افغانستان افزایش یافته است؛ این آشنایی هرچند بیش از گذشته است، اما همچنان به اندازه‌ی کافی گسترده و عمیق نیست. در حدود یک قرن اخیر، با وجود بی‌ثباتی سیاسی و اجتماعی در افغانستان، نخستین نمونه‌های داستان کوتاه و بلند پدید آمدند و ادبیات این سرزمین با فراز و نشیب‌های بسیار همراه شد. بااین‌حال، نویسندگانی چون عتیق رحیمی و خالد حسینی به شهرتی جهانی دست یافتند و دیگرانی نیز در ایران به نوشتن پرداختند، جوایز ادبی متعددی کسب کردند و نام آن‌ها در محافل ادبی شناخته شد. از جمله‌ی این نویسندگان می‌توان به عالیه عطایی، حمیرا قادری و محمدحسین محمدی اشاره کرد. کتاب «شاه کابل، مطرب خرابات» نمونه‌ای ارزشمند در معرفی زنان داستان‌نویس افغانستان است. این اثر به کوشش فروزان امیری، نویسنده و پژوهشگر افغان گردآوری شده است. امیری که دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی در تهران است، علاوه بر دو داستان از خود، پانزده داستان دیگر از زنان نویسنده‌ی افغانستان را نیز در این کتاب آورده و همراه با آن‌ها مقدمه‌ای کوتاه و دقیق نوشته است. این مقدمه شامل زندگی‌نامه‌ی مختصر هر یک از نویسندگان شرکت‌کننده در مجموعه است؛ از جمله مریم محبوب، پروین پژواک، حمیرا قادری، شیما قاضی‌زاده، وسیمه بادغیسی، زاهده امینی، زهرا رحیمی و سمیه فصیحی. در تهیه و انتشار این کتاب، فروزان امیری از همکاری محمد راغب، روایت‌شناس برجسته و استاد دانشگاه شهید بهشتی، بهره برده است. این مجموعه نه‌تنها بخشی از ادبیات معاصر افغانستان را به مخاطب ایرانی معرفی می‌کند، بلکه سهم زنان نویسنده‌ی افغان را در جریان داستان‌نویسی فارسی برجسته‌تر نشان می‌دهد.