کتاب سبک‌شناسی بهار اثر محمدتقی بهار، انتشارات توس

هفتاد سال پیش، استاد گرانقدر ملک‌الشعرای بهار برای نخستین بار بحث علمی و انتقادی «سبک‌شناسی» را مطرح ساخت. این بحث در پیوند با تاریخ تطور و تحول نثر فارسی به میان آمد و از همان زمان تاکنون، پژوهش‌ها و بررسی‌های استادان و صاحب‌نظران، با تکیه بر دستاوردهای ارزشمند ایشان، افق‌های تازه‌ای در این دانش گشود. سبک‌شناسی نظم و نثر یکی از واحدهای بنیادین و پیش‌نیاز در رشته زبان و ادب فارسی است که در برنامه‌ آموزشی دانشگاه‌ها جایگاه ویژه‌ای یافته است. هدف اصلی تدریس این واحد، آشنایی دانشجویان دوره‌ کارشناسی با سبک نویسندگان و شاعران دوره‌های مختلف، نقد و تحلیل آثار آنان و بررسی جنبه‌های ادبی، دستوری، تاریخی و اجتماعی نوشته‌ها و سروده‌هاست. با تحول نظام آموزش عالی و جایگزینی شیوه آموزشی واحدی به‌جای نظام پیشین، ضرورت تجدیدنظر در محتوای دروس دانشگاهی نیز احساس شد. سال‌ها پیش، به توصیه دوست دانشور و روانشاد، مهرداد بهار، به تلخیص مجلدات «سبک‌شناسی» پرداختم تا هم برای دانشجویان سودمند باشد و هم کمبود کاغذ و کتاب، مانعی در راه علاقه‌مندان ایجاد نکند. در نخستین جلد که به‌ویژه برای دوره دکتری تدوین شده بود، به مباحثی پرداختم که روشنگر فرهنگ ملی و کهن ایران‌زمین است. این مباحث با دقتی خاص فراهم آمده و می‌توانست دیدی تازه به دانشجویان ببخشد و آنان را برای ورود به مجلدات دیگر آماده سازد. در جلدهای بعدی نیز، برگزیده‌ای از آثار صاحب‌سبک و مطالب سودمند برای سبک‌شناسی به همان شیوه‌ای که مؤلف محترم گردآورده بود، ارائه شد؛ با این تفاوت که به‌جای ذکر شواهد طولانی، از نمونه‌های کوتاه‌تر استفاده گردید. شیوه نگارش در تلخیص این مجلدات، همسو با سبک نثر استاد بهار باقی مانده و هیچ‌گونه دخل‌وتصرفی در محتوای اصلی صورت نگرفته است. امید است با وجود دشواری این کار، توفیق آن حاصل شده باشد که خدمتی در جهت اعتلای دانش سبک‌شناسی و یاری‌رساندن به پژوهشگران و دانشجویان علاقه‌مند انجام گرفته باشد.