کتاب سرمایه‌داری رفاقتی در خاورمیانه اثر اسحاق دیوان، ترجمه محمدرضا فرهادی پور، انتشارات شیرازه

اقتصاددانان بیرون از حلقه‌ی نیاوران و همچنین اندیشمندان علوم اجتماعی در دهه‌های پایانی قرن سیزدهم خورشیدی بارها بر تنوع و گوناگونی شکل‌های سرمایه‌داری در عصر سلطه‌ی نئولیبرالیسم تأکید کرده‌اند. آنان معتقدند سرمایه‌داری در آمریکا، چین، روسیه، ایران و دیگر کشورها تفاوت‌های بنیادین دارد و هر مدل، متناسب با ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی همان جامعه شکل گرفته و اجرا می‌شود. در میان این گونه‌ها، «سرمایه‌داری رفاقتی» یا همان سرمایه‌داری رانتی، یکی از رایج‌ترین و درعین‌حال مخرب‌ترین اشکال سرمایه‌داری در قرن بیست‌ویکم است. این الگو به‌ویژه در کشورهای خاورمیانه، با تکیه بر حکمرانی ناکارآمد و فساد ساختاری، به‌خوبی تثبیت شده و همچنان نیز ادامه دارد. کتاب «سرمایه‌داری رفاقتی در خاورمیانه» مجموعه‌ای از مقالات نویسندگان و پژوهشگران معاصر است که نشان می‌دهد چگونه پیوند مستقیم میان ساختار قدرت و صاحبان سرمایه، منجر به شکل‌گیری نوعی نظام اقتصادی شده است که در آن سودآوری مطلقاً در خدمت سرمایه‌داران و حاکمان قرار دارد، و در مقابل، فشارها و آسیب‌ها بر دوش طبقات مختلف مردم، به‌ویژه فرودستان، آوار می‌شود. مطالب گردآوری‌شده در این اثر، با بررسی رخدادهایی که به انقلاب‌های موسوم به بهار عربی انجامید، روشن می‌سازد که سرمایه‌داری رفاقتی با حضور گسترده رانت‌خواران و پیوندهای فسادآلود قدرت و ثروت، نه‌تنها هیچ چشم‌انداز روشنی از توسعه و منفعت عمومی نداشته، بلکه در نهایت به فروپاشی سیاسی و اجتماعی منجر می‌شود.