کتاب فلسفه دریدا اثر مارک دولی و لیام کاوانا، ترجمه نادر خسروی، انتشارات نشر نی

دریدا در گفت‌وگویی با الیزابت وبر تأکید می‌کند: «من تنها یک پروژه دارم. اشتیاق من در وهله‌ی نخست نه آفرینش اثری فلسفی یا هنری، بلکه حفظ خاطره است.» او بر این باور است که سنت فلسفی همواره در قالب نوعی غایت‌شناسی حافظه به مسئله‌ی هویت اندیشیده است. منظور دریدا از غایت‌شناسی حافظه، امکان بازیابی و یادآوری گذشته در قالب کلیتی منسجم است؛ بااین‌حال، او تحقق چنین یادآوری‌ای را ناممکن می‌داند. ازاین‌رو از «ویرانی حافظه» سخن می‌گوید و پروژه‌ی فکری خود را متوجه ردهای شبح‌وار گذشته و خاطرات می‌سازد: پاسداشت گذشته و درعین‌حال گشودن آن به روی مخاطرات آینده. در اندیشه‌ی دریدا، حفظ خاطره ارتباطی ناگسستنی با مفهوم «سوگواری» دارد. برای او، سوگواری صرفاً تجربه‌ی پس از فقدان عزیزان نیست؛ بلکه عملی دوگانه است: نه صرفاً حفظ دیگری و نه کاملاً رهاکردن او. دریدا می‌خواهد دیگری را هم نگاه دارد و هم رها سازد. او می‌نویسد: «سوگواری یعنی درونی کردن دیگری مرده، اما هم‌زمان برخلاف این نیز هست. چون می‌خواهم آنچه را از دست داده‌ام حفظ کنم، نمی‌توانم سوگواری‌ام را کامل سازم. بااین‌حال، والاترین کاری که می‌توانم انجام دهم همان سوگواری، و بنابراین پذیرش فقدان است. چراکه با کمک سوگواری آن را درون خویش زنده نگاه می‌دارم. این همان منطق سهمگین سوگواری است که همواره از آن سخن گفته‌ام و دل‌مشغولی دائمی من بوده است.» متون دریدا به منزله‌ی نوعی عمل سوگوارانه‌اند؛ لبریز از بقایا، خاکسترها، اشباح و ویرانه‌ها. او در پی گردآوری این خاکسترها و ردهای خاطره و نیز تفسیر آن‌هاست. از دید او، ما اساساً سوگواریم، زیرا احیای گذشته هیچ‌گاه به‌طور کامل امکان‌پذیر نیست. او می‌نویسد: «اگر ویرانی حافظه نشانه‌ی ناممکن بودن بازگرداندن روزگار سپری‌شده است، پس عمل سوگواری اشتیاقی است برای نگاه‌داشت آن روزگار و بخشیدن حیاتی دوباره به آن.» سوگواری همچون باقی‌مانده‌ای نیم‌سوخته از عکسی فراموش‌شده است؛ نشانه‌ای از روزگاری ازدست‌رفته که دیگر نمی‌توان آن را از میان خاکستر تاریخ زنده ساخت. بااین‌حال، این خاطرات همچنان از ما می‌خواهند که روایتگرشان باشیم و حکایتشان را به سوی آینده بگشاییم. کتاب حاضر، خوانشی تازه از فلسفه‌ی دریدا به‌دست می‌دهد؛ خوانشی که بر مفاهیمی چون خاطره، سوگواری، تجربه‌ی امر ناممکن و مرگ استوار است.