کتاب در ماگادان کسی پیر نمی‌شود اثر اتابک فتح الله زاده، انتشارات نشر ثالث

«در ماگادان کسی پیر نمی‌شود» اثری است به قلم اتابک فتح‌الله‌زاده که برگرفته از یادمانده‌های دکتر عطاء صفوی از اردوگاه‌های کار اجباری دایی یوسف است. عنوان فرعی این کتاب، یادآور روزهای دهشتناکی است که دکتر صفوی در اردوگاه‌های اجباری دوران ژوزف استالین گذراند و سرنوشتی تلخ و فراموش‌نشدنی برای او رقم زد. اتابک فتح‌الله‌زاده، که خود از مهاجران سیاسی زنده‌مانده از دوران استالین در اتحاد جماهیر شوروی به شمار می‌رفت، پس از ملاقات با دکتر صفوی، ناگفته‌های بسیاری را از زبان او شنید. این روایت‌ها از یک‌سو کنجکاوی او را برانگیخت و از سوی دیگر با توجه به رنج جانکاه و سرگذشت تلخ این پزشک خوش‌نام، تأثیری عمیق و ماندگار بر او گذاشت. پیش از انتشار این کتاب، زندگی سخت و پررنج دکتر عطاء صفوی، جراح و اورولوژیست برجسته ایرانی، در میان ایرانیان مقیم شوروی شهرت داشت. اما انتشار «در ماگادان کسی پیر نمی‌شود» که حاصل گفت‌وگوی تلفنی، مصاحبه‌ها و پرسش و پاسخ‌های متعدد فتح‌الله‌زاده با او بود، باعث شد روایت این پزشک ایرانی در داخل و خارج از ایران بازتاب گسترده‌ای یابد. دکتر صفوی پس از پایان جنگ جهانی دوم به دلیل عقاید سیاسی خود تحت تعقیب حکومت ایران قرار گرفت و ناگزیر به شوروی پناه برد. اما به دلیل عبور غیرقانونی از مرز بازداشت و محاکمه شد. پس از تحمل دو سال زندان، بار دیگر در دادگاهی دیگر به اتهام جاسوسی برای ایران و آمریکا محاکمه و به تحمل بیست‌وپنج سال حبس محکوم شد. در سال ۱۳۲۷ خورشیدی (۱۹۴۸ میلادی)، هنگامی که زلزله‌ی سهمگین عشق‌آباد زندان را بر سر زندانیان ویران کرد، او نیز در زیر آوار گرفتار شد و مرگ را از نزدیک لمس کرد. با این حال از دل ویرانه‌ها بیرون کشیده شد، اما سرنوشت تلخ او با انتقال به اردوگاهی در منطقه‌ای دورافتاده و سرد، در یکی از شرقی‌ترین نقاط روسیه، یعنی ماگادان، پیوند خورد؛ جایی که زندگی در آن تفاوتی با تبعید و مرگی تدریجی نداشت.