کتاب پرفورمنس اثر ماروین کارلسون، ترجمه مجموعهٔ مترجمان، انتشارات نیماژ

کتاب «پرفورمنس» اثر ماروین آ. کارلسون، از برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه مطالعات تئاتر و اجرا، یکی از منابع بنیادین و تأثیرگذار در این رشته به شمار می‌آید. این اثر که نخستین‌بار در اواخر دهه ۱۳۷۰ خورشیدی (۱۹۹۰ میلادی) منتشر شد، امروز جایگاهی محکم در میان متون آموزشی و دانشگاهی یافته و به‌عنوان مدخلی جامع، روشن و میان‌رشته‌ای برای آشنایی با نظریه اجرا مورد استفاده قرار می‌گیرد. کارلسون با بهره‌گیری از منابع متنوع در تئاتر، مردم‌شناسی، زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، وجوه گوناگون اجرا را در بسترهای متفاوتی چون صحنه، آیین، خیابان و کنش‌های اعتراضی بررسی می‌کند. کتاب «پرفورمنس» نه‌تنها مروری کلی بر مباحث نظری اجراست، بلکه رویکردی انتقادی نیز ارائه می‌دهد و به خواننده کمک می‌کند دریابد چگونه فرهنگ، هویت و ساختارهای اجتماعی در بستر اجرا بازنمایی و بازآفرینی می‌شوند. نویسنده بررسی خود را با تأمل بر تعاریف متنوع و گاه متناقض از مفهوم «پرفورمنس» آغاز کرده و هم‌زمان بر دو وجه روزمره و نمایشی آن تمرکز دارد. او مفاهیم کلیدی همچون بازنمایی، تجسم، آیین و تقلید را تحلیل کرده و سیر تاریخی تحول مطالعات اجرا را پی می‌گیرد. همچنین دیدگاه‌های نظریه‌پردازان مهمی چون ریچارد شچنر، ویکتور ترنر، جودیت باتلر و اروینگ گافمن در این کتاب به شکلی منسجم مطرح می‌شود و در چارچوب مباحثی چون هویت اجرایی، جنسیت، کنش اجتماعی و سیاست بدن قرار می‌گیرد. هر فصل کتاب به یکی از پرسش‌های اساسی نظری یا تحلیلی اختصاص دارد؛ موضوعاتی همچون نسبت اجرا با تاریخ، تنش میان اصالت و تکرار، و رابطه میان اجرا و مخاطب. کارلسون در این بخش‌ها توضیح می‌دهد چگونه معنا در بطن رخداد نمایشی و در مواجهه‌ی مستقیم میان اجرا و تماشاگر شکل می‌گیرد. نثر کتاب روان، مستقیم و سرشار از نمونه‌هاست. نویسنده با آوردن مثال‌هایی از تئاتر سنتی، آثار آوانگارد و اجراهای خیابانی، نمایی چندبعدی و زنده از «اجرا» ارائه می‌کند؛ اجرایی که فراتر از صحنه تئاتر، به‌عنوان کنشی فرهنگی و ابزاری برای شناخت جهان عمل می‌کند. «پرفورمنس» اثری ضروری برای هر پژوهشگر و علاقه‌مند به مطالعات اجراست؛ چه آن را در قالب تئاتری دنبال کند و چه در زندگی روزمره. ماروین آ. کارلسون با تحلیلی جامع، نثری شفاف و رویکردی چندوجهی، خواننده را برای ورود به عرصه پویا و پیچیده‌ی اجرا آماده می‌سازد. او نشان می‌دهد که «اجرا» نه صرفاً عملی نمایشی، بلکه فرایندی معنادار برای شکل‌دادن به هویت، تجربه اجتماعی و درک جهان معاصر است.