کتاب تبار مورچگان اثر چارلی کافمن، ترجمه زهره قلی پور، انتشارات خوب

حتی اگر مخاطب جدی سینما نباشید، باز هم فراموش کردن یک فیلمی که تنها یک قاب، یک صدا یا یک تم آن در ذهنمان باقی مانده، می‌تواند تجربه‌ای آزاردهنده باشد. این ناتوانی در به‌یاد آوردن، برای یک منتقد سینه‌فیل به‌مراتب شدیدتر و عمیق‌تر است و گاهی تا مرز جنون او را پیش می‌برد. چارلی کافمن، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان برجسته و گزیده‌کار آمریکایی، همین ناتوانی در یادآوری را دست‌مایه‌ی رمان خود با عنوان «تبار مورچگان» قرار داده است. او در دل قصه‌ای پرجزئیات و غنی، با زبانی آمیخته به طنزی تلخ و منحصر‌به‌فرد، به نقد صریح سینمای آمریکا و مسئله‌ی هالیوود و هالیوودی‌بودن می‌پردازد. قهرمان اصلی رمان «تبار مورچگان» یک منتقد فیلم است که دیگر هیچ فیلمی را به یاد نمی‌آورد؛ او تنها یک قاب در ذهن دارد و باید با همین نشانه‌ی کوچک، مسیر گم‌شده‌ی خود را پیدا کند. این فقدان حافظه آغازگر روایتی است درباره‌ی بازگشت و رجوع به گذشته؛ جست‌وجویی پرتنش در تاریخ سینما و ذهن آشفته‌ای که مهم‌ترین دارایی‌هایش، یعنی خاطره و یادآوری، از دست رفته‌اند. کافمن در این رمان، سینمای معاصر آمریکا را با تندی و طنز گزنده به سخره می‌گیرد و حتی به نوعی به خود نیز می‌تازد؛ چراکه او خود یکی از چهره‌های شاخص و جریان‌ساز این سینما در سه دهه‌ی اخیر به شمار می‌آید. «تبار مورچگان» را می‌توان همچون طعنه‌ای تند تعبیر کرد به سینمایی که توان برانگیختن و ماندگاری در ذهن تماشاگر را از دست داده است؛ سینمایی که در نهایت چیزی برای به یاد آوردن باقی نمی‌گذارد.