کتاب زندگی و مرگ صدام اثر محمد سرابی، انتشارات روزنه کار

کتاب «زندگی و مرگ صدام» سرگذشت صدام حسین را در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی نیمۀ دوم قرن بیستم در عراق و جهان عرب بررسی می‌کند. نویسنده با بهره‌گیری از تحقیقات بین‌المللی و منابع معتبر تلاش کرده است تصویری جامع و تحلیلی از زندگی صدام حسین تکریتی ارائه دهد و در عین حال ساختار اجتماعی و سیاسی عراق را نیز مورد واکاوی قرار دهد. روایت کتاب از روستای محل تولد صدام آغاز می‌شود و سپس تاریخ عراق را از دوران باستان، حکومت عثمانی، جنگ‌های جهانی و رخدادهای قرن بیستم مرور می‌کند. شکل‌گیری ملی‌گرایی عربی، تأسیس حزب بعث و نقش رهبرانی همچون عبدالکریم قاسم، عبدالرحمن عارف و احمد حسن البکر در این تحولات، و در ادامه رشد و ظهور صدام در چارچوب این جریان، بخشی مهم از محتوای کتاب را تشکیل می‌دهد. بخش‌هایی از کتاب به رویدادهایی چون تجاوز به خاک ایران، اشغال کویت، جنگ با آمریکا، دوره تحریم‌های بین‌المللی و در نهایت حملۀ گستردۀ قدرت‌های غربی، دستگیری و اعدام صدام می‌پردازد. نویسنده در این مسیر به عواملی چون خشونت بی‌پایان، عقب‌ماندگی اقتصادی با وجود برخی توسعه‌های مقطعی، شکاف‌های قومی و قبیله‌ای و جنگ‌های مداوم در عراق اشاره می‌کند. همچنین به نقش قدرت‌های اروپایی و ایالات متحده در بهره‌برداری از شرایط پیچیدۀ خاورمیانه پرداخته و موضوع خرید و ساخت سلاح‌های شیمیایی و تجهیز ارتش عراق توسط صنایع اروپایی را بررسی می‌کند. یکی از بخش‌های برجستۀ کتاب «زندگی و مرگ صدام» به خانواده و خویشاوندان نزدیک او اختصاص دارد. شخصیت‌هایی چون عدنان خیرالله و علی حسن المجید و همچنین ماجراهایی مربوط به پسران و دامادهای صدام در این فصل مطرح می‌شوند. تجملات افراطی، ولخرجی‌های بی‌سابقه، تفریحات خشن و روابط خانوادۀ صدام، که زمینه‌ساز ایجاد شایعات فراوانی شد، بخشی دیگر از روایت کتاب است که نویسنده با اشاره به آن‌ها تصویری روشن‌تر از زندگی خصوصی و بیرونی این دیکتاتور عراقی ارائه می‌دهد. این کتاب با ترکیب روایت تاریخی، سیاسی و اجتماعی، تلاش می‌کند نه‌تنها دورنمایی از زندگی فردی صدام حسین، بلکه تحلیلی از عراق معاصر در بستر تحولات منطقه‌ای را در اختیار خواننده قرار دهد.