کتاب بیروت 75 اثر غاده السمان، ترجمه سمیه آقاجانی، انتشارات ماهی

رمان «بیروت ۷۵» اثر «غاده السمان» نخستین رمان کامل این نویسنده است؛ اثری کوتاه، خلاقانه و جسورانه که پیامدهای اجتماعی و سیاسی جنگ داخلی لبنان در سال ۱۹۷۵ را به تصویر می‌کشد. این کتاب نه‌تنها روایت ادبی یک دوره پرآشوب است، بلکه آیینه‌ای از وضعیت جامعه عرب و به‌ویژه مردم لبنان در مواجهه با بحران‌ها و شکاف‌های اجتماعی به شمار می‌رود. داستان از درون یک تاکسی آغاز می‌شود؛ جایی که پنج شخصیت اصلی آن معرفی می‌شوند. هر یک از این شخصیت‌ها در جستجوی چیزی هستند که به زندگی‌شان معنایی تازه ببخشد: امنیت، شهرت، ثروت، عزت، دیده‌شدن، رهایی از ترس و نیز آزادی از قید سنت‌های غیرانسانی. همه آنان با امیدهای فراوان وارد شهر بیروت، پایتخت لبنان، می‌شوند؛ شهری که برایشان نماد آینده‌ای روشن و تحقق رؤیاهاست. اما طولی نمی‌کشد که درمی‌یابند این آرزوها در برابر نیروهایی قدرتمند و اغلب خارج از کنترلشان رنگ می‌بازد؛ نیروهایی همچون فساد سیاسی، تبعیض طبقاتی و اقتصادی، استثمار جنسی، تخریب محیط زیست و پیروی کورکورانه از سنت‌ها. «بیروت ۷۵» نوعی وصیت‌نامه سیاسی است که عریان‌ترین شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی را آشکار می‌سازد. یکی از شخصیت‌ها زنی است که به‌دنبال عشق و آزادی جنسی می‌گردد اما درمی‌یابد که در فرهنگ مسلط، آزادی برابر با برچسب «فاحشگی» تلقی می‌شود. شخصیت دیگری روح خود را در این مسیر می‌فروشد و در نهایت همه‌چیز را از دست می‌دهد. سه شخصیت دیگر از طبقه فرودست جامعه‌اند؛ کارگرانی که مجبورند بی‌عدالتی اجتماعی و سیاسی طبقه خود را تاب بیاورند. رئالیسم جادویی غاده السمان، پیام سیاسی «بیروت ۷۵» را تلطیف نمی‌کند، بلکه بر شدت اثرگذاری آن می‌افزاید. خواننده در روند روایت با از دست رفتن آزادی قهرمانان، سرنوشت‌های غم‌بار و عقلانیتی لرزان مواجه می‌شود و همدلی‌اش با شخصیت‌ها عمیق‌تر می‌گردد. در نهایت، این رمان با زبانی صریح و تصویری تکان‌دهنده، بازتاب‌دهنده یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر لبنان است؛ دوره‌ای که در ادبیات عرب همچنان به‌عنوان سندی دردناک و ماندگار به یاد می‌ماند.