کتاب متهم اثر جفری آرچر، ترجمه مهسا خراسانی، انتشارات قطره

آیا همه دادگاه‌ها نتیجه‌ای عادلانه دارند؟ هنگامی که قاضی یا هیئت منصفه بر پایه شواهد و مدارک موجود رأی به گناهکاری یا بی‌گناهی یک متهم می‌دهند، آیا می‌توان با اطمینان گفت که هرگز اشتباهی رخ نداده و فردی بی‌گناه محکوم یا گناهکاری تبرئه نشده است؟ این پرسشی اساسی است که نمایشنامه‌نویس نامدار، جفری آرچر، در اثر خود با عنوان «متهم» به شکلی هوشمندانه و تماشایی پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. در این نمایشنامه، ماجرای محاکمه دکتر پاتریک شروود بازسازی می‌شود؛ مردی که به قتل همسرش متهم شده، اما با قاطعیت این اتهام را انکار می‌کند. در جریان دادگاه، دادستان و وکیل مدافع هر یک با استدلال‌ها و شواهد گوناگون تلاش می‌کنند نظر هیئت منصفه را به سمت خود جلب کنند. پرسش اصلی این است: اگر شما در جایگاه یکی از اعضای هیئت منصفه این دادگاه باشید، آیا می‌توانید اطمینان داشته باشید که رأی شما بر اساس حقیقت و عدالت صادر می‌شود؟ نمایش «متهم» تجربه‌ای متفاوت و تعاملی در تئاتر دادگاهی است. در اینجا تماشاگران نقش هیئت منصفه را بر عهده می‌گیرند و مسئولیت تصمیم‌گیری درباره سرنوشت متهم بر دوش آنان گذاشته می‌شود. آیا دکتر شروود واقعاً مرتکب قتل همسرش شده است؟ آیا جنیفر میچل معشوقه‌ی او بوده؟ کدام یک از شواهد دفاع یا اتهام برای شما قانع‌کننده‌تر است؟ این انتخاب‌ها تماشاگر را در شرایطی دشوار و پرتنش قرار می‌دهد؛ شرایطی که در نهایت او را وادار می‌کند نظر قطعی خود را درباره گناهکار یا بی‌گناه بودن شروود اعلام کند. مزیت جذاب این نمایش در پایان آن نهفته است؛ پس از اعلام رأی توسط مخاطبان، نمایش با یکی از دو پایان متفاوت ادامه پیدا می‌کند. همین ساختار تعاملی باعث می‌شود هر اجرا تجربه‌ای منحصر‌به‌فرد باشد و تنها در نهایت داستان است که حقیقت اصلی آشکار می‌شود. «متهم» به کارگردانی لی منزیس نخستین بار در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۰ در تئاتر رویال ویندزور اجرای جهانی خود را آغاز کرد و سپس در ۵ دسامبر همان سال در تئاتر رویال هی‌مارکت لندن بر صحنه رفت. در این نمایش بازیگرانی چون ادوارد پتر‌بریج، مایکل فیست و تونی بریتون حضور داشتند و جفری آرچر نیز در نقش دکتر پاتریک شروود، یعنی متهم اصلی داستان، ایفای نقش کرد. این نمایشنامه نه‌تنها یک درام دادگاهی پرکشش است، بلکه تجربه‌ای متفاوت برای هر تماشاگر رقم می‌زند؛ تجربه‌ای که پرسش همیشگی درباره عدالت، حقیقت و نقش ما در قضاوت دیگران را زنده می‌کند.