کتاب فلسفه‌ها و فرهنگ‌ها اثر فردریک چارلز کاپلستون، ترجمه سید سعیدرضا منتظری، انتشارات نشر ثالث

فردریک کاپلستون با «مجموعۀ تاریخ فلسفه» خود در ایران شهرت فراوانی یافته است. او در کتاب «فلسفه‌ها و فرهنگ‌ها» که در سال ۱۹۷۸ از دل مجموعه‌ای از سخنرانی‌هایش شکل گرفت، این دیدگاه را مطرح می‌کند که فلسفه‌ورزی یک فعالیت مستقل و جدا از جامعه نیست، بلکه همواره تحت تأثیر شرایط تاریخی و فرهنگی قرار دارد. از نگاه کاپلستون، فلسفه نه امری ایستا، بلکه پویایی متکثر است که بازتاب‌دهندۀ چالش‌های بنیادین زندگی انسانی به شمار می‌رود. این کتاب در هشت فصل تنظیم شده است و هر فصل به بررسی بخشی از رابطۀ میان فلسفه و فرهنگ‌های گوناگون می‌پردازد. در فصل نخست، نویسنده رابطۀ فلسفه با دین، تاریخ و علم را تشریح می‌کند. فصل دوم به سنت‌ها و آیین‌های فکری هند، از جمله برهمن و تأثیر آن‌ها بر پیدایش و رشد فلسفۀ هندی، اختصاص دارد. در فصل سوم، فرهنگ و اخلاقیات چینی بررسی می‌شود و مکاتب بودیسم، تائوئیسم و اندیشه‌های کنفوسیوس تحلیل و تفسیر می‌گردد. کاپلستون در ادامه به سراغ ادیان ابراهیمی، یهودیت، مسیحیت و اسلام می‌رود و نشان می‌دهد که چگونه این ادیان الهام‌بخش رشد و گسترش فلسفه در خاورمیانه و سپس در جهان غرب بوده‌اند. در فصل بعدی، او فلسفۀ یونان باستان را با فلسفۀ قرون وسطی مقایسه می‌کند و تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها را در بستر شرایط اجتماعی و فرهنگی جوامع مختلف برجسته می‌سازد. فصل ششم به بررسی گذار فلسفه از دوران رنسانس تا عصر روشنگری اختصاص یافته است. در فصل هفتم، کاپلستون به مباحث فلسفی معاصر همچون اگزیستانسیالیسم، فلسفۀ تحلیلی، پدیدارشناسی و مارکسیسم می‌پردازد و آن‌ها را در پیوند با بستر اجتماعی و تاریخی‌شان تحلیل می‌کند. فصل پایانی کتاب نیز به ضرورت گفت‌وگو میان فرهنگ‌ها و مکاتب فلسفی مختلف می‌پردازد و بر اهمیت تعامل اندیشه‌ها در مسیر توسعۀ آیندۀ فلسفه تأکید می‌گذارد. به طور کلی، «فلسفه‌ها و فرهنگ‌ها» مجموعه‌ای ارزشمند از تحلیل‌ها و بررسی‌های تاریخی فردریک کاپلستون است؛ اثری که تسلط عمیق نویسنده بر تاریخ اندیشه را به‌خوبی آشکار می‌سازد. از آنجا که متن کتاب بر پایۀ سخنرانی‌ها تدوین شده، نثری ساده، روان و جذاب دارد و خواننده را همراه خود می‌کند و او را با برجستگی‌های فلسفه در فرهنگ‌های شرقی، غربی، خاورمیانه و دنیای مدرن آشنا می‌سازد.