کتاب از آینه تا خشت اثر محمدرضا رهبریان، انتشارات برج

قرار گرفتن عدد «١٠٠» در کنار هر نامی، ذهن را به سوی یک قرن حیات و تاریخ سوق می‌دهد. هنگامی که این عدد برابر با نامی باشد که طنین آن یادآور سده‌ای مملو از کنشگری، تجربه‌های فکری و زیستی روشنفکرانه‌ی پیوسته و پایان‌ناپذیر است، موضوع صورتی دیگر می‌یابد. صدسالگی ابراهیم گلستان از همین منظر اهمیتی ویژه دارد؛ زیرا ما را وادار می‌کند در پایان یک قرن زندگی پربار، بار دیگر به لایه‌های گوناگون زندگی و زمانه‌ی یک روشنفکر بازگردیم و چگونگی «گلستان‌شدن» و «گلستان‌بودن» را واکاویم. ابراهیم گلستان روشنفکری است که کمتر می‌توان نمونه‌ای مشابه او یافت؛ چرا که تقریباً هیچ عرصه‌ای از فعالیت روشنفکرانه نیست که او به کمال در آن حضور نداشته باشد. از داستان‌نویسی، نگارش مقاله و ترجمه گرفته تا عکاسی، فیلم‌سازی مستند و داستانی، همه و همه بخشی از کارنامه‌ی اوست. یک قرن زندگی گلستان، با بیش از هشت دهه کار پیگیر و مداوم فکری و هنری، الگویی شاخص برای شناخت و تحلیل انگاره‌ی روشنفکری ایرانی در قرن چهاردهم خورشیدی محسوب می‌شود. کتاب «از آینه تا خشت: ١٠٠ سال زندگی ابراهیم گلستان» تلاشی است مدون و مستند برای ترسیم زندگی‌نگاره‌ای جامع از یکی از یگانه‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران. محمدرضا رهبریان در این اثر، روایت خود را از زادگاه و خانواده‌ی گلستان آغاز کرده و سپس به برهه‌های گوناگون زندگی او پرداخته است: از کودکی در شیراز و ایام تحصیل تا دوره‌ی فعالیت سیاسی، روزنامه‌نگاری، ورود به ادبیات و حضور در عرصه‌ی سینمای ایران. در کنار اینها، نویسنده به روابط خانوادگی، باورها و چهره‌های تأثیرگذار در زندگی گلستان نیز توجه کرده و در نهایت تصویری روشن و قابل اتکا ارائه داده است. در نگاه این کتاب، هر چند زندگی گلستان با فراز و فرودهای فراوان همراه بوده، اما او در همه‌ی این مسیر هیچ‌گاه از زیست روشنفکرانه، به معنای تعهد به حقیقت و خلاقیت خستگی‌ناپذیر، دست نکشیده است.