کتاب دیار اجدادی اثر فرناندو آرامبورو، ترجمه علیرضا شفیعی نسب، انتشارات خوب

قرن نوزدهم و بیستم نقطه‌ی اوج جنبش‌های استقلال‌طلبانه و آزادی‌خواهانه در سراسر جهان به‌شمار می‌آیند. در این دوران، بسیاری از کشورها شکل گرفتند و نقشه‌ی سیاسی جهان دگرگون شد. از آمریکای جنوبی گرفته تا اروپا، آفریقا و آسیا، سرزمین‌های متعددی با تکیه بر مبارزه‌های مسلحانه و حرکت‌های مدنی توانستند از زیر سلطه‌ی استعمارگران بزرگی چون اسپانیا، بریتانیا، عثمانی، آلمان، اتریش ـ مجارستان، روسیه و فرانسه رهایی یافته و هویت سیاسی مستقل خود را بنیان گذارند. در این روند جهانی، تفاوت مهمی میان مستعمره‌های مستقیماً وابسته به این امپراتوری‌ها و ایالت‌ها و استان‌هایی که قرن‌ها در قلمرو آن‌ها قرار داشتند وجود داشت. برخی مناطق به‌رغم پیوندهای عمیق تاریخی و فرهنگی با سرزمین‌های مادری، همچنان در پی استقلال و جدایی بودند. جنبش‌هایی مانند ارتش جمهوری‌خواه ایرلند، جدایی‌طلبان کاتالونیا و سازمان باسک (اتا) نمونه‌هایی از این تلاش‌ها هستند که ریشه‌های تاریخی آن‌ها به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. در میان این گروه‌ها، جدایی‌طلبان باسک مسیر متفاوتی در پیش گرفتند. سازمان اتا سال‌ها با اقدامات مسلحانه همچون بمب‌گذاری، آدم‌ربایی و حتی ترور، علیه دولت مرکزی اسپانیا مبارزه کرد. این تقابل خونین بیش از پنج دهه ادامه یافت تا آن‌که سرانجام در سال ۲۰۱۱، اتا سلاح‌ها را زمین گذاشت و به مبارزه‌ی مسلحانه پایان داد. کتاب «دیار اجدادی» اثر «فرناندو آرامبورو» بازتابی داستانی و تکان‌دهنده از همین دوره است. رمان در فضایی پرکشش و نفس‌گیر، زندگی مردم را زیر سایه‌ی طولانی جنگ و خشونت به تصویر می‌کشد. محور اصلی داستان، بازگشت دو خانواده‌ی سابقاً دوست پس از اعلام آتش‌بس است؛ خانواده‌هایی که دوستی دیرینه‌شان در آتش نفرت و خونریزی فروپاشیده و حالا در مواجهه دوباره، رازهای سر به مهر سالیان گذشته فاش می‌شود. «دیار اجدادی» نه‌تنها روایت‌گر زوال پیوندها، فروپاشی زندگی‌ها و خون‌های ریخته‌شده است، بلکه پرسشی بنیادی را پیش روی خواننده قرار می‌دهد؛ پرسشی که همه‌ی مبارزان، بازماندگان و حتی نسل‌های بعدی را درگیر می‌کند: «آیا تمام این جنگ‌ها، رنج‌ها و قربانی‌ها ارزشش را داشت؟» این رمان، فراتر از یک داستان تاریخی، بازخوانی صادقانه‌ی زخمی است که هنوز هم بر پیکره‌ی جامعه‌ی اسپانیا باقی مانده است.