کتاب سقوط گوندولین اثر جی آر آر تالکین، ترجمه محمدحسین شکوهی، انتشارات روزنه

مورگوت شریر از دژ تاریک خود، آنگباند، بر سپاهیان عظیم و نیروهای اهریمنی فرمان می‌راند. در برابر او، اولمو، فرمانروای آب‌ها، استوار می‌ایستد و نمی‌گذارد ستم او بی‌پاسخ بماند. در میان این جدال سهمگین خدایان، شهری شکوهمند و پنهان وجود دارد؛ گوندولین، شهری زیبا و دست‌نیافتنی که راز پنهانی‌اش همواره از چشمان مورگوت دور مانده است. ساکنان گوندولین، الف‌های نولدور هستند؛ همان مردمانی که روزگاری در سرزمین مقدس والینور، در کنار خدایان زندگی می‌کردند، اما بر اثر شورش علیه فرمانروای آن دیار، تبعید شدند و به سرزمین میانه گریختند. مورگوت بارها کوشیده است تا گوندولین را بیابد، اما تلاش‌هایش بی‌ثمر مانده است. در این میان، خدایان والینور از یاری‌رساندن به اولمو سر باز می‌زنند، هرچند او تنها کسی است که قصد حمایت و دفاع از شهر پنهان را دارد. در این داستان پرماجرا، تور، پسرعموی تورین، وارد صحنه می‌شود. به یاری هدایت ناپیدای اولمو، تور به گوندولین راه می‌یابد و در آن شهر جایگاهی بزرگ به دست می‌آورد. او با ایدریل، دختر تورگون، ازدواج می‌کند و فرزندشان، ائارندل، به دنیا می‌آید؛ کودکی که سرنوشتش با آینده سرزمین میانه گره خورده است. اما تقدیر تلخ به‌سرعت فرا می‌رسد؛ زیرا خیانتی سهمگین، راز گوندولین را بر مورگوت آشکار می‌کند. او با سپاهیان بی‌شمار اورک‌ها، بالروگ‌های هولناک و اژدهایان مرگبار، یورش ویرانگری را برای نابودی این شهر افسانه‌ای تدارک می‌بیند. گوندولین در آتش خیانت و جنگ ویران می‌شود، اما ائارندل، فرزند تور، زنده می‌ماند و سرنوشت او در داستانی دیگر ادامه می‌یابد. این روایت با نام «قصه ائارندل» شناخته می‌شود؛ قصه‌ای که جی. آر. آر. تالکین هرگز آن را به‌طور کامل ننوشت، اما یادداشت‌ها و طرح‌های پراکنده‌اش در منابع گوناگون گردآوری شده است. پس از روایت برن و لوتین، کریستوفر تالکین با همان روش «تاریخ در تسلسل» نگارش داستان سقوط گوندولین را سامان داد. به گفتهٔ جی. آر. آر. تالکین، این ماجرا «نخستین داستان حقیقی این دنیای خیالی» بود و در کنار قصهٔ برن و لوتین و همچنین فرزندان هورین، یکی از سه «قصه بزرگ» دوران نخستین به شمار می‌آید.