کتاب بسیار بسیار بسیار وحشتناک اثر آلبرت مارین، ترجمه راضیه خشنود، انتشارات پرتقال

کتاب «بسیار بسیار بسیار وحشتناک» اثری علمی و آموزشی ویژه‌ی نوجوانان است که به قلم آلبرت مارین نوشته شده و توانسته جایزه‌ی بهترین کتاب از سوی کتابخانه‌ی عمومی شیکاگو را از آن خود کند. این اثر خواندنی با نگاهی دقیق به تاریخ شیوع هراس‌انگیز ویروس آنفلوانزای ۱۹۱۸، شباهت‌های تکان‌دهنده‌ی آن را با همه‌گیری کرونا بررسی می‌کند و اهمیت شناخت بیماری‌های واگیردار در طول تاریخ را برجسته می‌سازد. همه‌گیری آنفلوانزای اسپانیایی در سال‌های ۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ مرگبارترین فاجعه‌ی بهداشتی تاریخ بشر بود. در این دوره، بیش از یک‌سوم جمعیت جهان یعنی حدود ۵۰۰ میلیون نفر به آن مبتلا شدند. بر اساس برآورد محققان، شمار قربانیان بین ۱۷ تا ۱۰۰ میلیون نفر بوده است؛ رقمی که حتی از تلفات جنگ جهانی اول نیز فراتر می‌رود. همین تجربه‌ی ویرانگر موجب شد تا در سال ۲۰۱۹، هنگام شیوع کرونا، بسیاری از مورخان و دانشمندان آن را با آنفلوانزای ۱۹۱۸ مقایسه کنند؛ مقایسه‌ای که الهام‌بخش آلبرت مارین برای نگارش کتاب «بسیار بسیار بسیار وحشتناک» شد. مارین کتاب خود را با جمله‌ای از دانلد بورک، استاد بهداشت دانشگاه جان هاپکینز، آغاز می‌کند: «اگر با بیماری‌های عفونی همه‌گیر سر و کار دارید، نمی‌توانید آنفلوانزای ۱۹۱۸ را نادیده بگیرید؛ این بیماری پدرجد تمام آنهاست.» او نشان می‌دهد چگونه این ویروس توانست در مدتی کوتاه در سراسر جهان گسترش یابد و ظرف چند هفته به یک همه‌گیری جهانی بدل شود. کتاب «بسیار بسیار بسیار وحشتناک» به بررسی تاریخچه‌ی بیماری‌های واگیردار می‌پردازد و با تحلیل دقیق آمار مبتلایان و قربانیان، تأکید می‌کند که آنفلوانزای اسپانیایی مرگبارترین بیماری شناخته‌شده‌ی تاریخ است؛ حتی طاعون یا مرگ سیاه در قرون وسطی نیز چنین تأثیر ویرانگری بر زندگی بشر نداشته است. هیچ جنگ، قحطی یا فاجعه‌ی طبیعی با این ابعاد نتوانسته چنین خسارات انسانی گسترده‌ای به جا بگذارد. مارین که پیش‌تر نیز چندین کتاب تاریخی برای نوجوانان نوشته است، در این اثر ترکیبی از تاریخ، علم و سیاست را ارائه می‌دهد. او علاوه بر واکاوی پیامدهای این همه‌گیری، احتمال وقوع یک همه‌گیری جهانی دیگر در آینده را نیز بررسی می‌کند. استفاده از تصاویر سیاه و سفید متعدد در کتاب، از جمله چهره‌هایی مانند دکتر ویکتور سی. وان و مکان‌هایی همچون فورت رایلی در کانزاس، فضای واقعی و ملموس‌تری به روایت می‌بخشد و کمک می‌کند خواننده تصویر روشن‌تری از شرایط آن دوران به دست آورد. کتاب «بسیار بسیار بسیار وحشتناک» با ترجمه‌ی روان راضیه خشنود در دسترس مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته و انتشارات پرتقال آن را منتشر کرده است. این کتاب منبعی ارزشمند برای نوجوانان و هر کسی است که می‌خواهد از گذشته‌ی جهان در مواجهه با بیماری‌های همه‌گیر درس بگیرد و درک عمیق‌تری از بحران‌های بهداشتی معاصر به دست آورد.