کتاب صد برادر اثر دانلد آنتریم، ترجمه طهورا آیتی، انتشارات برج

با شگفتی می‌توان رمان «صد برادر» را به دست گرفت و در سراسر آن تنها یک نام زنانه یافت؛ آن هم فقط یک بار. نکته جالب اینکه در حالی‌که بیش از دو صفحه و نیم از رمان به معرفی و ذکر نام صد برادر اختصاص دارد ــ نود و نه تن از آنان در خانه‌ای بزرگ و قدیمی گرد هم آمده‌اند تا خاکستر پدرشان را بیابند ــ تنها یک برادر غایب است؛ همان که به دنبال همان زن، که تنها یک بار نامش آمده، رفته و ناپدید شده است. این آغاز به ظاهر مردانه خواننده را به گمان می‌اندازد که با داستانی سراسر درباره مردانگی و برادری مواجه است، اما هرچه پیش می‌رویم، روشن‌تر می‌شود که باید زاویه دید خود را تغییر دهیم و دامنه تحلیل را بسیار فراتر از اینها بگسترانیم. «صد برادر» صرفاً روایتی از جمع مردان نیست، بلکه رمانی است درباره تبار، ژنتیک، تاریخ آمریکا و انسان آمریکایی؛ و شاید گسترده‌تر، درباره تاریخ نوع بشر. این اثر میان مسخرگی و بی‌بندوباری، قساوت و شقاوت، حسرت و عصیان در نوسان است و همین گستره معانی، خواننده را به بازاندیشی وامی‌دارد. می‌توان «صد برادر» دانلد آنتریم را نوعی روایت دگرگون از «صد سال تنهایی» مارکز دانست؛ همان رنج‌ها، جهل‌ها و ویرانی‌ها، اما در قالبی پست‌مدرنیستی و آخرالزمانی که در نهایت به نابودی، فراموشی و محو وجود انسان منتهی می‌شود. اگر در تاریخ، مردان همواره راویان حق‌به‌جانب سرگذشت بشر بوده‌اند، آنتریم با ایجاز و شدتی بی‌سابقه روایت مذکر تاریخ را به عریان‌ترین شکل آن بازمی‌نمایاند. تکانه‌های سهمگین این رمان تا سالیان سال در ذهن خواننده باقی می‌ماند و از «صد برادر» اثری ماندگار و تأمل‌برانگیز می‌سازد.