کتاب اطلس توصیفی اهل سنت ایران اثر مهدی سائلی، انتشارات امیرکبیر

ایران کشوری با تنوع گسترده قومیتی و مذهبی است؛ با این حال، براساس آمارهای رسمی، بیش از ۹۹ درصد جمعیت آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند. در میان مسلمانان ایران، شیعیان دوازده امامی اکثریت قاطع را در اختیار دارند و اهل سنت در اقلیت قرار دارند. اهل سنت ایران از نظر فقهی به دو شاخه اصلی شافعی‌مذهب و حنفی‌مذهب تقسیم می‌شوند. با این حال، در درون هر یک از این دو مذهب فقهی، تفاوت‌های قابل توجهی از نظر گرایش‌های اعتقادی، طریقت‌های صوفیانه و جریان‌های سیاسی‌ـ‌اجتماعی میان پیروان آنها دیده می‌شود. همین تفاوت‌ها هویت مذهبی و فکری اهل سنت ایران را چندلایه و پیچیده کرده است. شناخت و بررسی این تفاوت‌ها برای پژوهشگران، فعالان فرهنگی و کارشناسان حوزه دینی اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا در تعاملات مذهبی و فرهنگی، توجه به این تمایزها نقش بسزایی در درک بهتر بافت اجتماعی ایران ایفا می‌کند. با وجود این اهمیت، تاکنون تحقیقات جامع و مستقلی درباره گستره جغرافیایی، جمعیتی و تنوع فکری اهل سنت ایران انجام نشده است و اطلاعات موجود اغلب محدود، پراکنده و گاه همراه با قضاوت‌های سیاسی یا مذهبی است که از اعتبار علمی می‌کاهد. در این پژوهش تلاش شده است با مشخص کردن جغرافیای پراکندگی اهل سنت در ایران، توصیفی روشن از مذاهب فقهی آنان ارائه شود. همچنین، نگرش‌های اعتقادی، طریقت‌های صوفیانه و جریان‌های فکری‌ـ‌سیاسی اهل سنت مورد بررسی قرار گرفته تا تصویری جامع‌تر و واقع‌بینانه‌تر از جایگاه و تنوع مذهبی آنان در ایران به دست آید.