کتاب فراتر از توجیه شر اثر سارا کترین پیناک، ترجمه جعفر فلاحی، انتشارات کرگدن

کتاب «فراتر از توجیه شر» به بررسی موج رو به گسترش نقدها و اعتراض‌ها نسبت به تبیین‌ها و توجیهاتی می‌پردازد که تلاش می‌کنند توضیح دهند چرا خداوند شر و رنج را در جهان مجاز می‌شمارد. این اثر در مواجهه با فاجعه‌ی هولوکاست و رنج‌های گسترده‌ی ناشی از آن، شباهت‌های چشمگیری میان اندیشه‌های متفکران برجسته‌ی یهودی و مسیحی آشکار می‌سازد. تمرکز کتاب بر رویکردهایی است که می‌کوشند با شیوه‌ای عملی و وجودی، به رنج معنا ببخشند و تجربه‌ی شر را در بستر ایمان تفسیر کنند. نویسنده، پروفسور سارا کترین پیناک، در این پژوهش اندیشه‌های متفکران یهودی مارتین بوبر و ارنست بلوخ را در کنار دیدگاه‌های فیلسوفان مسیحی گابریل مارسل و یوهان باپتیست متس قرار می‌دهد. او از خلال این مقایسه، دو جریان انتقادی متفاوت در برابر تئودیسه را برجسته می‌سازد: نخست، تفکر اگزیستانسیال که نمایندگانی چون بوبر و مارسل دارد؛ و دوم، تفکر چپ‌گرایانه که توسط بلوخ و متس مطرح شده است. پیناک در این چارچوب، رشته‌های گوناگون فلسفه‌ی دین، اندیشه‌ی پساهولوکاست و الهیات آزادی‌بخش مسیحی را با یکدیگر درمی‌آمیزد تا تصویری زنده، پویا و امیدوارکننده از نسبت الوهیت با مقاومت انسانی در برابر شر ترسیم کند. به باور او و دیگر متفکران مورد بررسی، هیچ نمونه‌ای از رنج و شر در اساس با وجود خدایی عالم مطلق و خیرخواه مطلق ناسازگار نیست. در این کتاب تأکید می‌شود که تئودیسه یا همان «توجیه عدل الهی» در برابر شر، ناکافی و ناتوان از پاسخ‌گویی به عمق مسئله است؛ از همین رو، اندیشمندان کوشیده‌اند دیدگاهی وجودی‌تر و تجربی‌تر نسبت به شر و رنج اتخاذ کنند. به‌ویژه پس از ویرانی‌های جنگ‌های جهانی و تجربه‌ی دهشتناک آشویتس، نگاه بشریت به مسئله‌ی شر دگرگون شد و صورت‌بندی تازه‌ای به خود گرفت. کتاب «فراتر از توجیه شر» با توجه به بسترهای تاریخی و اجتماعی، سرچشمه‌های شر را از دو منظر کیهانی و انسانی مورد بررسی قرار می‌دهد و همچنین امکان‌های گوناگون برای تبیین علت اجازه‌ی خداوند بر وجود رنج را واکاوی می‌کند. این مطالعه‌ی تطبیقی با ارائه‌ی چشم‌اندازهای مشترک و متمایز میان یهودیت و مسیحیت، منبعی ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به الهیات تطبیقی و فلسفه‌ی دین به شمار می‌رود.