کتاب جمهوری رضاخانی اثر غلامرضا نظری، انتشارات امیرکبیر

در سوم اسفند ۱۲۹۹ خورشیدی، رضاخان به همراه سید ضیاءالدین طباطبایی کودتایی را رقم زد که دربارۀ آن دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده است؛ برخی آن را «کودتای سیاه» و برخی دیگر «کودتای سپید» نامیده‌اند. اهمیت اصلی این کودتا در آن است که ایران را از خطر تجزیه نجات داد و با ایجاد امنیت، دوباره به یکپارچگی رساند. پس از وقوع کودتا، دولت‌های کم‌دوام و ناپایداری یکی پس از دیگری شکل گرفتند. رضاخان در تمام کابینه‌ها به‌عنوان وزیر جنگ حضور داشت و با تلاش فراوان برای برقراری نظم و امنیت، نقشی تعیین‌کننده ایفا کرد تا سرانجام به مقام نخست‌وزیری رسید. در این دوران، احمد شاه قاجار قصد سفر به اروپا کرد و کشور عملاً در اختیار دولت تازه قرار گرفت. رضاخان در مقام نخست‌وزیری، به پیروی از سیاست‌های نوگرایانه آتاتورک، شعار جمهوری‌خواهی را مطرح ساخت. اما این اندیشه با مخالفت‌های گسترده، به‌ویژه مخالفت صریح و سرسختانه آیت‌الله مدرس روبه‌رو شد و سرانجام ناکام ماند. پس از این شکست، رضاخان گام‌های جدی و سرنوشت‌سازی در مسیر دستیابی به پادشاهی ایران برداشت. کتاب حاضر کوششی است در بررسی و تحلیل رخدادهای تاریخ معاصر ایران، به‌ویژه حوادث میان سال ۱۲۹۹ خورشیدی تا بر تخت نشستن رضاشاه، و تلاشی برای واکاوی زمینه‌های سیاسی و اجتماعی این تحولات.