کتاب ماتریس ذهن اثر توماس آگدن، ترجمه علیرضا طهماسب، انتشارات فرهنگ نشر نو

تبار مفهوم «روابط موضوعی» همانند بسیاری از مفاهیم بنیادی روان‌کاوی، به فروید بازمی‌گردد. نظریهٔ روابط موضوعی شاخه‌ای گسترده از نظریه و درمان در روان‌کاوی است که از روان‌کاوان کلاینی تا روان‌کاوان مستقل، هر یک به شیوه‌ای متفاوت آن را پی گرفته‌اند. در مجموع می‌توان مؤلفه‌های محوری این نظریه را در سه اصل خلاصه کرد: نخست آنکه سپهر شخصی و جنبه‌های روانی انسان بر پایهٔ «رابطه» شکل می‌گیرد و در بستر یک ماتریس ارتباطی رشد و تحول می‌یابد؛ دوم، نیاز به ارتباط برای انسان حیاتی است و هیچ چیز جایگزین آن نمی‌شود؛ و سوم، نظریه‌های روابط موضوعی را نباید با نظریه‌های بین‌فردی یکی دانست. رویکرد روابط موضوعی تحولی مهم در روان‌کاوی بریتانیایی به شمار می‌آید؛ تحولی که در آن ناهشیارِ رابطه نقشی اساسی دارد. انسان به‌عنوان موجودی اجتماعی در بستر ارتباط با دیگری رشد می‌کند و از همان آغاز، بیش از آن‌که لذت‌جو باشد، رابطه‌جو است. هرچند ارضای نیازهای جسمانی برای بقای بدن ضروری است، اما آنچه انسان را به «موجودی انسانی» بدل می‌کند، شیوهٔ برقراری رابطه با خود و دیگران است. تامس آگدن، روان‌کاو، جستارنویس و رمان‌نویس برجستهٔ امریکایی، یکی از نام‌آورترین چهره‌ها در حوزۀ روابط موضوعی است. نوشته‌های او نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های وجودی فرد، الگوی ارتباط با دیگران و اضطراب‌های برخاسته از آن را سامان می‌دهند و هدایت می‌کنند. آگدن با بهره‌گیری عمیق از سنت سترگ روان‌کاوی بریتانیا و آمیختن آن با بینش‌هایی از سنت‌های فلسفی و ادبی، آثاری پدید آورده که غنا و ژرفایی ویژه دارند. از میان آثار او، کتاب «ماتریس ذهن» جایگاهی ممتاز دارد. این اثر یکی از مهم‌ترین متون در زمینهٔ نظریهٔ روابط موضوعی است؛ کتابی جذاب، نوآورانه و پرمایه که هم برای روان‌کاوان و تحلیلگران و هم برای خوانندگان غیرمتخصص سودمند و قابل فهم است.