کتاب جان‌دادن در راه ایده‌ها اثر کاستیکا براداتان، ترجمه محمد معماریان، انتشارات ترجمان

سقراط، هیپاتیا، جوردانو برونو، توماس مور و یان پاتوکا چه وجه مشترکی دارند؟ نخستین نکته این است که همگی در مقطعی از زندگی با دشوارترین انتخاب روبه‌رو شدند: یا به باورهای خود وفادار بمانند و مرگ را بپذیرند، یا از عقایدشان دست بکشند و به زندگی ادامه دهند. ویژگی مشترک آنان این بود که راه نخست را برگزیدند و مرگ را در آغوش کشیدند. مرگ تماشایی این اندیشمندان نه‌تنها بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگینامه آنان شد، بلکه با آثار و اندیشه‌هایشان نیز درهم‌تنیده است. کتاب «جان دادن در راه ایده‌ها» نمونه‌ای برجسته از این پیوند است؛ اثری فلسفی که به بررسی لحظه‌ای می‌پردازد که فیلسوفان ناچارند برای پایبندی به حقیقت، جسم و جان خویش را به آخرین ابزار استدلال و متقاعدسازی بدل کنند. شاید سقراط هرگز سطری ننوشته باشد، اما مرگ او به یکی از پرفروش‌ترین و ماندگارترین "متون زنده فلسفه" در طول تاریخ تبدیل شد. این کتاب مواجهه فیلسوف با مرگ را از چند نگاه روایت می‌کند: فلسفه به‌عنوان هنر زیستن؛ بدن به‌عنوان جایگاه تعالی روح؛ مرگ به‌عنوان موضوعی کلاسیک برای اندیشیدن؛ فرایند رام کردن مرگ و خودسازی انسان؛ و سرانجام، قربانی شدن فیلسوفان در مقام شهیدانی که مرگشان به اجرا و نمایشی زنده بدل می‌شود و پس از آن در هیئت اسطوره‌ای جاودانه ادامه می‌یابد. «مردن برای ایده‌ها» هرچند ریشه‌ای عمیق در تاریخ فلسفه دارد، اما هم‌زمان تلاشی برای شکستن مرزهای رایج در علوم انسانی است. این اثر تنها درباره سقراط و هایدگر نیست، بلکه به موضوعاتی چون «روزه تا مرگ»، خودسوزی گاندی، اندیشه‌های ژیرار، آثار پازولینی، مفهوم خودسازی و پیوند فلسفه با هنر نیز می‌پردازد. چنین بازخوانی گسترده‌ای کتاب را به منبعی ارزشمند برای شناخت نسبت میان فلسفه، مرگ و بازآفرینی اندیشه در عرصه فرهنگ و تاریخ بدل کرده است.