کتاب خرد کشی اثر خسرو ناقد، انتشارات نشر نی

خسرو ناقد نویسنده، پژوهشگر فرهنگ ایران، ایران‌شناس و زبان‌شناس برجسته است. او آثار متعددی در حوزه‌های فرهنگ ایران، تاریخ زبان فارسی، فلسفه و ادبیات فارسی نگاشته و نقش مهمی در فضای روشنفکری ایران ایفا کرده است. بسیاری از مقالات او در روزنامه‌های معتبر ایران منتشر شده و همواره با نگاهی نقادانه مورد توجه محافل علمی و فرهنگی قرار گرفته است. از آثار شاخص او می‌توان به انتشار فرهنگ لغت آلمانی به فارسی اشاره کرد که توسط انتشارات معتبر Langenscheidt به چاپ رسید. همچنین کتاب «خردکُشی» از جمله نوشته‌های مهم اوست که در آن به تحلیل جایگاه و مفهوم «روشنفکر» پرداخته شده است. ناقد در این اثر نشان می‌دهد که «روشنفکر» مفهومی بحث‌برانگیز و برخاسته از بستر جوامع مدرن است. این واژه هرچند با اندیشه روشنگری، جایگاه نخبگان و نقش تحصیلات ارتباط دارد، اما مساوی و هم‌ارز با این مفاهیم نیست. اگر دوران مدرن را آغازگر عصر روشنگری بدانیم، عصری که در آن جهان‌بینی، ساختار ارزشی و شیوه تفکر اروپاییان دگرگون شد، می‌توان مفهوم روشنگری را محصول چنین تحولی دانست. با این حال باید توجه داشت که از پیدایش معنای امروزی واژه «روشنفکر» بیش از یک قرن و اندی نمی‌گذرد. در بسیاری از جوامع، روشنفکران از همان ابتدا در معرض فشار و هجمه صاحبان قدرت سیاسی و مقابله‌های نظری قرار گرفتند. بازتاب اجتماعی روشنفکران و ارتباط مستقیم آنان با طبقات مردمی، در مقایسه با فعالیت علنی و شناخته‌شده فعالان سیاسی، بسیار محدودتر بوده است. دلیل این امر را می‌توان در نوع نگاه روشنفکران به مسائل اجتماعی و به‌ویژه در زبان و بیان خاص آنان جست‌وجو کرد. زبان روشنفکرانه غالباً پیچیده، چندلایه و تا اندازه‌ای نامفهوم به نظر می‌رسد. این شیوه بیان برخلاف زبان سیاستمداران است که معمولاً ساده، کلیشه‌ای و گاه عوام‌فریبانه جلوه می‌کند. با وجود این، هنگامی که روشنفکران با پافشاری در اندیشه‌های انتزاعی و نظریه‌های دشوار از سوی جامعه به کناره‌گیری و انزوا متهم می‌شوند، جایگاه ویژه آنان رنگ می‌بازد و به نقطه مقابل آن تبدیل می‌گردد؛ گویی اندیشه روشنفکری به‌جای قرار گرفتن در متن واقعیت‌های اجتماعی، در برج عاجی از فاصله و انتزاع شکل می‌گیرد.