کتاب سیگار کشیدن، سیگار نکشیدن اثر محمد رحمانیان، انتشارات نشر چلچله

نمایش‌نامه‌ی «سیگار کشیدن، سیگار نکشیدن» نوشته‌ی محمد رحمانیان اثری متفاوت و خلاقانه در عرصه تئاتر است. این نمایش‌نامه به گونه‌ای طراحی شده که هم در قالب یک‌نفره و هم دونفره اجرا می‌شود و هر قطعه نمایشی، در پیوند با قطعه بعدی، یک کل منسجم را می‌سازد. ساختار اثر به‌گونه‌ای است که هر بازیگر در بخشی از صحنه و با محوریت موضوع سیگار به ایفای نقش می‌پردازد و تماشاگران تنها پنج دقیقه فرصت دارند تا شاهد جریان نمایش باشند. هدف اصلی نویسنده فراتر از خلق یک متن نمایشی است؛ او شرایطی را فراهم کرده تا هنرجویان تئاتر بتوانند از این کتاب به‌عنوان بستری برای تمرین‌های عملی و اتودهای بازیگری استفاده کنند. پرسش کلیدی این است که اتودها چگونه به فرآیند بازیگری تبدیل می‌شوند؟ اتود در واقع قطعه‌ای کوچک از یک کار نمایشی است که با تکرار مداوم، اصول و بلوک‌های اصلی بازیگری را به هنرجو می‌آموزد؛ اصولی که تمامی تجربه‌های آینده‌ی او بر پایه‌ی آن‌ها شکل می‌گیرد. اتودها به دلیل طراحی هدفمندشان، بازیگر را در تجربه‌ی ناخودآگاه زندگی روی صحنه تثبیت کرده و توانایی واکنش‌های خلاقانه و پاسخ‌های عاطفی را تقویت می‌کنند. این تمرین‌ها علاوه بر ایجاد انعطاف‌پذیری، مهارت بازیگران را در سازگاری با شرایط ناگهانی افزایش می‌دهد و به پرورش عادت خلاقیت فردی کمک می‌کند. نمایش‌نامه‌ی «سیگار کشیدن، سیگار نکشیدن» با تکیه بر چنین رویکردی، بستر خلق موقعیت‌های خیالی را فراهم می‌سازد؛ موقعیت‌هایی که بازیگر در طول اتود در آن‌ها قرار می‌گیرد. در این روند، تفاوت دیدگاه میان بازیگران مسئله‌ساز نیست، زیرا هر هنرمند دارای نگاهی منحصربه‌فرد است. نکته مهم آن است که بازیگر باید پیشنهاد و واکنش شریک نمایشی خود را دریافت کند و سپس در ادامه، به‌طور خلاقانه از آن بهره ببرد. لحظه‌ی بازیگری ماهیتی سیال دارد و در این نمایش‌نامه، بازیگر تنها در نقطه آغاز کار با شرایط مواجه نمی‌شود، بلکه همواره و در طول اجرا ناگزیر به سازگاری، تغییر و تداوم خلاقیت فردی خود است. این ویژگی «سیگار کشیدن، سیگار نکشیدن» را به متنی آموزشی، تمرینی و در عین حال اجرایی ارزشمند در حوزه‌ی تئاتر معاصر ایران بدل می‌سازد.