کتاب پایداری هویت ایرانی اثر مهشید گوهری کاخکی، انتشارات سخن

شناخت مؤلفه‌های هویت ایرانی و بررسی چگونگی پیدایش و استمرار آن در متون تاریخی و ادبی ادوار مختلف، نقشی اساسی در بازنمایی و بازآفرینی هویت ملی در جامعۀ امروز دارد و موجب تقویت انسجام قومی و وحدت ملی می‌شود. عصر ایلخانی یکی از درخشان‌ترین دوره‌ها در تاریخ ایران به شمار می‌رود؛ دوره‌ای که بازتاب هویت ایرانی و استمرار اندیشۀ ایران‌شهری در آن به اوج خود رسید. ایرانیان که فاجعۀ هجوم مغولان را پشت سر گذاشته بودند، کوشیدند تا بر ویرانه‌های باقی‌مانده از حمله‌ها، بنیان‌های هویت ایرانی را دوباره برپا سازند و نشان دهند که ملتی با پیشینۀ تاریخی و فرهنگی غنی، پس از هر شکست و ویرانی، با تلاشی دوچندان فرهنگ، تمدن و هویت خود را بازسازی و احیا می‌کند. در نتیجه، تمدن ایرانی با وجود تهاجمات و بحران‌ها، همواره پابرجا مانده و بار دیگر شکوفایی خود را تجربه کرده است. این حقیقت در آثار ادبی عصر ایلخانی، به‌ویژه در شاهنامه‌های تاریخی، بازتابی روشن دارد. بررسی منظومه‌های تاریخی برجستۀ این دوره نشان می‌دهد که شاعران، با تکیه بر ارزش‌های ملّی و فرهنگی، جلوه‌های متنوعی از هویت ایرانی و اندیشۀ سیاسی ایران‌شهری را برجسته کرده و در جهت تثبیت و تداوم آن گام‌های بلند برداشته‌اند. شواهد موجود در این متون ادبی، اسناد موثق و معتبری به شمار می‌روند که به‌روشنی اثبات می‌کنند در دورۀ ایلخانی، ارکان و عناصر هویت ایرانی در تمامی ابعاد بازنمایی شده است؛ به‌گونه‌ای که ایران‌زمین در این عصر به مثابۀ سرزمینی با هویت سیاسی و فرهنگی مشخص و مرزهای جغرافیایی معین شناخته می‌شد.