کتاب کندوکاوی روان‌شناختی در کارکرد هنر اثر الن وینر، ترجمه محمد شهبا، انتشارات افکار

صحبت و پژوهش درباره «هنر» و «هنرها» پایانی ندارد. این کتاب به بررسی مجموعه‌ای از پرسش‌های اساسی درباره هنر می‌پردازد؛ پرسش‌هایی که به طور کلی تمامی شاخه‌های هنری را دربر می‌گیرد. برخی از این سوالات ریشه در فلسفه دارند. برای نمونه: چه چیزی باعث می‌شود یک اثر هنری تلقی شود؟ آیا هر پدیده‌ای می‌تواند هنر باشد؟ آیا تجربه ما از احساسات در مواجهه با هنر «واقعی» است؟ چرا در حالی‌که در زندگی روزمره از غم، اندوه یا ترس دوری می‌کنیم، هنگام مواجهه با هنر به دنبال این هیجانات می‌رویم و حتی از آن‌ها لذت می‌بریم؟ چگونه می‌توان هنر خوب را از هنر نازل تشخیص داد؟ آیا قضاوت‌های زیبایی‌شناختی دارای ارزشی عینی و مستقل از سلیقه فردی هستند؟ چرا آثار جعلی را بی‌ارزش می‌دانیم حتی اگر ــ در برخی موارد ــ متخصصان هم قادر به تشخیص آن‌ها از اصل نباشند؟ آیا روایت و داستان‌سرایی باعث تقویت همدلی و درک بهتر ما از یکدیگر می‌شود؟ و آیا هنر می‌تواند جنبه درمانی داشته باشد؟ گروهی دیگر از پرسش‌ها به «عقل سلیم» و دیدگاه‌های عمومی مربوط می‌شوند؛ سوالاتی که معمولا افراد غیرمتخصص درباره آن‌ها کنجکاو هستند. نمونه‌هایی از این پرسش‌ها عبارت‌اند از: آیا یادگیری موسیقی می‌تواند ضریب هوشی کودکان را افزایش دهد؟ آیا هنر مدرن همان چیزی است که کودک من نیز قادر به انجامش هست؟ استعداد هنری ذاتی است یا پرورشی و حاصل آموزش و تمرین؟ این کتاب پازل‌ها و پرسش‌های مربوط به هنر را، صرف‌نظر از خاستگاهشان، بررسی می‌کند؛ مشروط بر اینکه پژوهش‌های تجربی و علمی با روش‌های علوم اجتماعی همچون مصاحبه، آزمایش، گردآوری داده‌ها و تحلیل آماری در دسترس باشند تا بتوانند روشن‌کننده این مسائل باشند. تحقیقات مورد بحث نشان می‌دهد مردم عادی چگونه درباره چنین سوالاتی می‌اندیشند و چه دلایلی پشت این شیوه تفکر نهفته است؛ حوزه‌ای که از آن با عنوان «زیبایی‌شناسی شهودی» یاد می‌شود. در نهایت، این کتاب نشان می‌دهد که پژوهش‌های روان‌شناختی در زمینه هنر چگونه توانسته‌اند افق‌های تازه‌ای بگشایند و اغلب پاسخ‌هایی شگفت‌آور و روشنگر به پرسش‌های دیرینه ما درباره هنر ارائه دهند.