کتاب رسالت ادبیات اثر جمال میرصادقی، انتشارات علمی

داستان‌نویسان نوین ایران از همان آغاز، رویکردی آرمان‌گرایانه داشتند. نویسندگانی چون جمالزاده، صادق هدایت، بزرگ علوی و دیگران که از نسل نخست داستان‌نویسان مدرن فارسی به شمار می‌روند، همراه با نویسندگان نسل دوم تا دوران انقلاب، بیش از هر چیز بر عنصر آرمان‌گرایی در آثار خود تأکید کردند. حتی ابراهیم گلستان، که در کلیت آثارش چندان دلبسته این نگاه نیست، در شاهکار خود «اسرار دره گنج جنی» به رسالت ادبی و اجتماعی روی می‌آورد. او در قالب روایتی واقع‌گرایانه و نمادین، حکومت استبدادی و حاکمان خودکامه زمانه را به انتقاد می‌گیرد و سازوکار قدرت و اطرافیانش را با نگاهی موشکافانه به چالش می‌کشد. این داستان‌نویسان در نوشته‌های خود با افشاگری، پرده‌برداری و رویارویی مستقیم با محدودیت‌ها و تضییقات اجتماعی، به مقابله با استبداد می‌پرداختند. آن‌ها نقاب از چهره حاکمان فریبکار و همراهانشان برمی‌داشتند و چهره واقعی ستم، ناروایی و بی‌عدالتی را آشکار می‌کردند. بدین‌گونه تعهد ادبی و اجتماعی خویش را نسبت به مردمان محروم و زیر فشار قدرت‌های وقت ادا کرده و در برابر رنج و محرومیت جامعه، صدایی برای اعتراض و بیداری بودند.