کتاب خداحافظ گاری کوپر اثر رومن گاری، ترجمه محمود بهفروزی، انتشارات جامی(مصدق)

هر چیزی حد و مرزی دارد، حتی تصمیم انسان برای دست و پنجه نرم کردن با واقعیت‌ها. زمانی که انسان به آن حد برسد، دیگر هیچ چاره‌ای باقی نمی‌ماند؛ در آن لحظه، واقعیت‌ها ناچارند به سراغ دیگری بروند. رمان «خداحافظ گاری کوپر» نوشته‌ی «رومن گاری»، نویسنده نامدار فرانسوی، اثری فلسفی و سیاسی است که ریشه در نارضایتی از جهان مدرن، آلودگی‌های اخلاقی و اجتماعی، سیاست‌ورزی‌های سرشار از ریا، و تبعیض‌های آشکار و پنهان دارد. این کتاب روایت‌گر داستان جوانی ۲۱ ساله به نام لنی است؛ پسری آمریکایی که از جنگ و خشونت بیزار است و چون نمی‌خواهد در جنگ ویتنام حضور یابد، سرزمین مادری خود و تمام تناقض‌های سیاسی و اجتماعی آن را پشت سر می‌گذارد و به سوی سوییس و خانه‌ی دوست روشنفکرش، باگ، پناه می‌برد. تنها چیزی که لنی از دنیای تاریک و پر از تناقض آمریکا با خود به همراه آورده، عکسی از «گاری کوپر» است؛ تصویری که او همیشه در جیبش نگه می‌دارد و گاه با نگاه به آن، روزنه‌ای از امید و روشنایی در دل تاریکی‌های جهان پیرامون می‌یابد. لنی که شعار همیشگی‌اش «آزادی از همه تعلقات» است، در آغاز می‌کوشد آن را به‌طور کامل در زندگی‌اش پیاده کند. اما اندک زمانی بعد، عقایدی که سال‌ها در ذهنش بنا کرده بود، با ظهور عشقی تازه و تجربه‌ای نو، دستخوش تزلزل می‌شود. در رمان «خداحافظ گاری کوپر» بیش از هر چیز، زبان تند و نگاه انتقادی رومن گاری نسبت به سیاست، جنگ و دولت‌ها به چشم می‌آید. این نقد در فصل نخست کتاب برجسته‌تر است و نویسنده هیچ قدرت، حزب یا ایدئولوژی‌ای را از تیررس قلم طناز و هجوآمیز خود دور نگه نمی‌دارد. آمریکا، فرانسه، سوییس، کوبا، همچنین عشق، دین، سوسیالیسم، فلسفه، لنین، کامو، پلیس و سیاستمداران، همه و همه بی‌پروا به نقد کشیده می‌شوند. حتی وقتی جنگ ویتنام در معرض تمسخر قرار می‌گیرد، مخالفان آن نیز از کنایه‌ها و حملات نویسنده بی‌نصیب نمی‌مانند. این رمان برای نخستین بار در دهه‌ی شصت میلادی منتشر شد؛ زمانی که ایالات متحده درگیر جنگ ویتنام بود و اعتراض‌های گسترده‌ی جوانان و روشنفکران در داخل آمریکا، جنبش‌های اجتماعی پرشوری را به راه انداخته بود. از همین رو، داستان جوانی گریزان از جنگ و سرخورده از دنیای مدرن، ارتباطی مستقیم با شرایط زمانه پیدا کرد و همین موضوع باعث شد که نسل جوان آن دهه، همذات‌پنداری عمیقی با لنی داشته باشد و از کتاب استقبال گسترده‌ای کنند. عنوان «خداحافظ گاری کوپر» نمادی است از خداحافظی با قهرمان بی‌تقصیر و بی‌پروا که در سینمای کلاسیک آمریکا نمایانگر کمال و صداقت بود؛ اما دیگر در جهان پر از تناقض و بی‌عدالتی دهه‌ی شصت، کاربرد و کارکردی نداشت. این اثر با جملات زیبا، هوشمندانه و کنایه‌آمیز، نگاهی دقیق به معنای زندگی انسان معاصر می‌اندازد و طنزی ظریف را در لابه‌لای روایت به کار می‌گیرد. همین ویژگی‌ها سبب شده است که بسیاری از منتقدان، رومن گاری را همسنگ با نویسندگان بزرگی چون «سلین» بدانند و این رمان را یکی از ارزشمندترین آثار ادبی قرن بیستم به شمار آورند.