کتاب خواب زمستانی اثر نوری بیلگه جیلان، ترجمه کسرا صدیق، انتشارات شهید ثالث

«خواب زمستانی» فیلمنامۀ فیلمی مشهور به همین نام است که به کارگردانی نوری بیگه جیلان، فیلمساز برجستۀ ترکیه ساخته شده است. این اثر در سال ۲۰۱۴ موفق به دریافت نخل طلای جشنوارۀ کن شد و در سال ۲۰۲۳ نسخه چاپی فیلمنامه همراه با ترجمۀ فارسی آن، که مستقیماً از متن ترکی برگردان شده، منتشر گردید. فیلمنامۀ «خواب زمستانی» را نوری بیگه جیلان همراه با همسرش، ابرو جیلان، به نگارش درآورده است. هسته اصلی داستان برگرفته از نوشته‌های آنتوان چخوف است؛ جیلان خود در مصاحبه‌ای گفته است: روح من به روح روسی نزدیک‌تر است. من انسانی سراسر مالیخولیایی‌ام و این نوع اندوه و حسرت در ادبیات و فضای روسی به‌روشنی دیده می‌شود. جیلان و همسرش تأکید داشتند که فیلمنامه حال‌وهوای ادبی داشته باشد، از این رو بخش‌هایی از گفت‌وگوها را کلمه به کلمه از دو داستان مشهور چخوف، «همسر» و «مردم عالی»، برداشتند و در شخصیت‌پردازی آیدین، نهال و نجلا نیز از این آثار الهام گرفتند. یکی از مضامین ثابت در بیشتر آثار جیلان، جدال و تنش میان دو طبقه است؛ از یک سو روستاییان و کارگران و از سوی دیگر شهرنشینان و روشنفکران. «خواب زمستانی» نیز از همین تضاد تغذیه می‌کند. جیلان در این‌باره می‌گوید: به عنوان یک روشنفکر هر روزه این تنش را حس می‌کنم. او اضافه می‌کند که ارتباط نزدیکش با دوستان و خویشاوندان روستایی باعث می‌شود هنگام دیدار آنها ذهنش پویا‌تر شود و بیش از گذشته به زندگی بیندیشد. داستان در منطقۀ کوهستانی و چشم‌نواز کاپادوکیه در نواحی مرکزی ترکیه روی می‌دهد. آیدین، شخصیت اصلی، پیش‌تر بازیگر بوده و اکنون ستون‌نویس یک روزنامه است. او مالک هتلی کوچک است که همراه با همسر جوان‌ترش، نهال، و خواهر مطلقه‌اش، نجلا، اداره می‌شود. در مجاورت این هتل، خانوادۀ مستأجری فقیر زندگی می‌کنند که با حکم تخلیه مواجه‌اند. ماجرا زمانی آغاز می‌شود که پسر کوچک خانواده با پرتاب سنگ به خودرو آیدین حادثه‌ای می‌آفریند و سلسله‌ای از اتفاق‌ها به جریان می‌افتد؛ رخدادهایی که سرنوشت هر دو خانواده را به تراژدی گره می‌زند. کتاب «خواب زمستانی» شامل دو بخش است: بخش نخست متن کامل فیلمنامه و بخش دوم یادداشت‌های کارگردان. این یادداشت‌ها که از زمان فیلمبرداری و تدوین گردآوری شده، دریچه‌ای تازه از پشت صحنه و فرآیند ساخت فیلم را برای خوانندگان می‌گشاید. از آنجا که برخی مخاطبان ممکن است پس از تماشای فیلم، خواندن دوبارۀ فیلمنامه را کم‌اهمیت بدانند، این بخش دوم ارزش مضاعفی دارد. برای علاقه‌مندان به سینما، آگاهی از روند کارگردانی و چالش‌های حین تولید همواره جذاب بوده است؛ و انتشار یادداشت‌های شخصی جیلان در پایان کتاب، پاسخی روشن به همین علاقه و نیاز مخاطبان است.