کتاب دادگاه ویژه اثر ولادیمیر واینوویچ، ترجمه آبتین گلکار، انتشارات هرمس

ولادیمیر واینوویچ از برجسته‌ترین طنزنویسان معاصر روسیه به شمار می‌رود و بخش عمده آثار او بر نقد و واکاوی نابسامانی‌های موجود در شوروی سابق متمرکز است. واینوویچ در نمایشنامه «دادگاه ویژه» با زبان طنز تند و گزنده خود دستگاه قضایی و دادگستری شوروی را هدف قرار می‌دهد؛ نهادی که بر اساس رویه‌های موجود در آن زمان، هر شهروند می‌توانست به‌عنوان یک مجرم بالقوه در نظر گرفته شود. او با بهره‌گیری از سنت ریشه‌دار طنز انتقادی در ادبیات روسیه نشان می‌دهد که یک نظام قضایی ناسالم، وقتی اغلب شهروندان را در جایگاه مجرم و مخالف قرار می‌دهد، زمینه‌ساز چه فجایع و بحران‌های اجتماعی خواهد شد. واینوویچ انتقاد خود را تنها به ساختار قضایی محدود نمی‌کند؛ بلکه با پرداختن به پدیده‌های منفی همچون جاه‌طلبی، بی‌تفاوتی، دورویی و ترس جمعی، خودِ مردم را نیز در شکل‌گیری و تداوم نابسامانی‌ها مسئول می‌داند. کتاب «دادگاه ویژه» با نگاهی طنزآلود و انتقادی داستانی تمثیلی را پیش می‌کشد: پشه‌ای در جنگل‌های تایگا وجود دارد که زمین‌شناسان شهری را می‌گزد و همین امر سبب می‌شود آنان در واکنشی عجیب به آن پشه اعلام جنگ کنند. سپس از هواپیما با مواد شیمیایی به مبارزه با این دشمن کوچک برمی‌خیزند و ماجرا مسیری کنایه‌آمیز و تأمل‌برانگیز می‌یابد.