کتاب بازیابی یک واقعه اثر علیرضا کمری، انتشارات سوره مهر

کتاب بازیابی یک واقعه اثر علیرضا کمری، کتابچه مرحوم خانلرمیرزای احتشام‌الدوله در باب جنگ ایران و انگلیس در محمره است. در طی دو قرن اخیر، آمد و شد بیگانگان، دست‌اندازی‌ها و سلطه‌جویی‌هایشان در خطۀ خوزستان و خرمشهر، محل تأمل و توجه فراوان است. بازیابی واقعه سال 1273 ه. ق. در این منطقه و بررسی اوضاع و احوال سیاسی، اجتماعی اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار مورد توجه قرار گرفته است. سبک و سیاق این کتاب از جهت نثر ترکیبی، از نوع گفتار و محاوره و کتاب آن دوره است که شیرینی خاص به اثر بخشیده است. ناصرالدین شاه قاجار به قصد تثبیت حاکمیت ایران بر هرات به محمره لشکر می‌کشد و حسام‌السلطنه را بر انجام این مأموریت می‌گمارد. حسام السلطنه شهر را به تصرف خویش در می‌آورد. اما در پی این ماجرا، دولت انگلستان، در ظاهر به منظور احقاق حق افغان‌ها و انصراف دولت ایران از تصرف هرات، بوشهر و خرمشهر را با اشغال کشتی‌های جنگی و سپاهیان خود به در می‌آورد. تصرف خرمشهر یک ماه پس از فتح هرات، توسط قشون ایران و عزیمت قوای انگلیس، و اشغال خرمشهر یک ماه پس از تسلط نیروهای انگلیسی بر بوشهر صورت گرفته است. این نبرد از آغاز درگیری تا هنگام اطلاع از مصالحه یک هفته به درازا کشیده است.