کتاب در پی پیدایش اثر مایکل مارشال، ترجمه کاوه فیض اللهی، انتشارات فرهنگ نشر نو

کتاب «در پی پیدایش» نوشته‌ی مایکل مارشال، اثری تاثیرگذار در ژانر علم عامه‌فهم و تاریخ ایده‌هاست که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد. این کتاب حاصل پژوهش‌ها و روایت‌گری یک روزنامه‌نگار علمی برجسته با سابقه همکاری در نشریاتی چون «نیو ساینتیست» و «بی‌بی‌سی» است. مارشال در این اثر کوشیده یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های بشری را بازخوانی کند: حیات چگونه آغاز شد؟ او با زبانی روشن، سرزنده و در عین حال دقیق و گاه طنزآلود، خواننده را به سفری جذاب میان نظریه‌های علمی، شخصیت‌های شگفت‌انگیز و روایت‌های فرعی می‌برد. آنچه این کتاب را از آثار مشابه متمایز می‌کند، نه صرفاً ارائه‌ی اطلاعات علمی، بلکه تمرکز بر انسان‌هایی است که پشت این نظریه‌ها قرار دارند. نویسنده به‌جای نگاهی خشک و صرفاً گزارشی، مخاطب را به دل آزمایشگاه‌ها، رقابت‌های دانشگاهی و حتی وسواس‌ها و جنون خلاق دانشمندانی می‌برد که هر یک با رویکردی متفاوت، به دنبال کشف راز لحظه‌ی تولد حیات بوده‌اند. مارشال چهره‌هایی مانند آلکساندر اوپارین، استنلی میلر و پژوهشگران نظری دنیای RNA را نه صرفاً نام‌هایی تاریخی، که شخصیت‌هایی زنده و اثرگذار ترسیم می‌کند؛ انسان‌هایی با باورها، تعصبات و آرمان‌گرایی‌هایی که مسیر علم را تغییر داده‌اند. روایت کتاب از مفاهیم کلاسیک و پیشاتجربی مانند نیروی حیاتی و نظریه‌ی تولید خودبه‌خودی آغاز می‌شود، سپس با شرح آزمایش تاریخی میلر-یوری پیش می‌رود و در ادامه به نظریه‌های مدرن‌تری همچون دنیای RNA و فرضیه‌ی منشأ حیات در دریچه‌های گرمایی زمین می‌رسد. نویسنده ضمن ساده‌سازی و توضیح قابل‌فهم نظریه‌های پیچیده‌ی مولکولی، خواننده را از سطح بیوشیمی به عمق زندگی واقعی پژوهشگران می‌برد؛ کسانی که گاهی در انزوا و گاهی در میدان رقابت‌های علمی، پیگیر ایده‌هایی بودند که شاید روزی پاسخی به پرسش کلیدی «چگونه ماده بی‌جان به زندگی تبدیل شد؟» بدهند. بدون ارائه‌ی نتیجه‌ای قطعی، کتاب نشان می‌دهد چگونه علم مدرن امروز در آستانه‌ی طراحی پیش‌سلول‌های خودتکثیرشونده قرار گرفته است؛ گامی که می‌تواند در آینده‌ی نزدیک راز بزرگ پیدایش حیات را روشن کند. در دل این روایت پرکشش، مضامینی چون تداوم کنجکاوی بشری، درهم‌تنیدگی ایده‌ها و رقابت‌های فردی، مرز میان واقعیت و فرضیه، و تأثیر فرهنگ و جامعه بر علم به چشم می‌خورد. مارشال به‌خوبی نشان می‌دهد که تاریخ علم صرفاً انباشتی از داده‌های خنثی نیست، بلکه روایتی انسانی است؛ آمیخته با تردیدها، جاه‌طلبی‌ها، خطاها و لحظات درخشش. او حتی به پرسش‌های فلسفی و اخلاقی نیز می‌پردازد: آیا ممکن است انسان روزی بتواند «حیات» را به‌طور مصنوعی بازآفرینی کند؟ و اگر چنین شود، ما در جایگاه مشاهده‌گر باقی می‌مانیم یا به آفریننده‌ای تازه بدل خواهیم شد؟ این اثر در میان منتقدان با استقبال مثبت فراوان مواجه شده است. تیم فلانری در نیویورک ریویو آو بوکز آن را «اثری هیجان‌انگیز و برانگیزاننده» توصیف کرده و نشریاتی چون «چویس» و «زیست‌شناس کنجکاو» نیز از تعادل میان روایت علمی و زندگی‌نامه‌ای آن تمجید کرده‌اند. لحن روان، تنوع روایی و نگاه انسان‌محور مارشال، کتاب را به اثری خواندنی نه فقط برای متخصصان، بلکه برای علاقه‌مندان عمومی به علم تبدیل کرده است. در مجموع، «در پی پیدایش» کتابی است در مرز میان دانش و داستان؛ روایتی زنده و اندیشمندانه از یکی از بزرگ‌ترین رویاهای بشر. برای خوانندگانی که به علوم زیستی، فلسفه‌ی حیات یا تاریخ علم علاقه دارند، این کتاب تجربه‌ای تأمل‌برانگیز، آموزنده و ماندگار فراهم می‌کند.