کتاب بررسی تطبیقی دو نهضت جنگل و خیابانی اثر عبدالله متولی، انتشارات سوره مهر

عبدالله متولی، تاریخ‌پژوه و مدرس دانشگاه است. «بررسی تطبیقی دو نهضت جنگل و خیابانی» به بررسی دو نهضتی پرداخته که از نظر وقوع و ماهیت، شباهت‌های زیادی با هم دارند. آغاز جنگ جهانی اول و تهاجم وسیع نیروهای بیگانه به ایران و عدم توانایی دولت مرکزی در حفظ حدود و ثغور کشور، باعث مهیا شدن زمینه‌های لازم برای آغاز نهضت‌ها علیه تسلط بیگانگان و تلاش در جهت حکومتی مقتدر و مستقل در ایران شد. اوضاع کلی ایران در جنگ جهانی اول، انگیزه رهبران قیام شیخ محمد خیابانی و میرزا کوچک خان، اهداف رهبران قیام‌ها، وجوه تشابه و اختلاف در اهداف و دیدگاه‌های فکری رهبران دو نهضت از جمله فصل‌های تشکیل دهنده این کتاب است. آنچه در این کتاب مد نظر قرار گرفته و چه بسا آن را از سایر نوشتارها مجزا می‌کند، بازسازی جدید موضوع در شکل و ترکیبی نو با بعد جدیدی از قضیه است. این دید تازه در خصوص حوادث این دو نهضت و در پاره‌ای نقاط مقایسه آن‌ها با یکدیگر است. در تطبیق این دو نهضت تلاش نویسنده بر این بوده تا براساس حقایقی که بر جامعه آن روز ایران حاکم بود و با توجه به اسناد و مدارک قابل استفاده با طرح و نقد شخصیت فکری رهبران این دو نهضت برنامه‌ها و اهداف آنها را مورد بررسی و مقایسه قرار دهد.