کتاب بررسی موسیقی در آیین مهر و چند گوشه دیگر اثر جهانگیر دانای علمی، انتشارات سوره مهر

این نوشتار درباره کاربرد ساز موسیقایی در آیین مهر است که قدمت آن به دوران قبل از زرتشت می‌رسد. به همین روی، چون بین آن آیین و کشتی یا ورزش زورخانه‌ای پیوند ناگسستنی وجود دارد، ابتدا مطالبی درباره کشتی و سپس ورزش زورخانه‌ای بیان می‌شود.

برخی محققان، زورخانه‌های قدیمی در ایران را همانند مهرابه‌ها دانسته‌اند. در دوران گذشته، انجام دادن ورزش‌های گوناگون همراه با پرورش روح و روان باعث می‌شد که مردمان این مرز و بوم همیشه آماده مقابله و نبرد با دشمنان باشند. زورخانه یا مکانی شبیه به آن برای چنان مقصودی بود. چنان‌که میل زدن برای آمادگی در گرفتن گرز، کباده برای تیراندازی و سنگ زدن برای نگاه داشتن سپر در میدان‌گاه کاربرد داشته است. آن آمادگی‌ها باعث می‌شد تا در نبردهای ایران و روم از همان آغاز تاریخ حضرت مسیح، جنگاوران رومی تحت تأثیر نیرو و باورداشت جنگاوران ایرانی قرار بگیرند. بنابراین، ستایش ایزد پیروزی ایرانیان را، به نام میترا، به اروپا بردند و در هر جایی از اروپا، آسیا، افریقا، تا دامنه صحرا، که قلمرو امپراتور روم بود، پرستشگاه‌های بی‌شماری برای مهر برپا کردند.