کتاب ناسیونالیسم و مدرنیسم اثر آنتونی دی اسمیت، ترجمه کاظم فیروزمند، انتشارات نشر ثالث

کتاب «ناسیونالیسم و مدرنیسم» اثر آنتونی دی اسمیت، جامعه‌شناس انگلیسی، در حوزه ادبیات تاریخی و سیاسی جای می‌گیرد. نویسنده در این کتاب، همان‌گونه که در عنوان فرعی آن آمده است، به بررسی نظریه‌های معاصر درباره ملت و ملی‌گرایی می‌پردازد. هر فصل از کتاب با محوریتی مشخص در زمینه ناسیونالیسم و مدرنیسم تدوین شده و اثر با شرح نظریه‌های جامعه‌شناسانی چون دورکیم و وبر آغاز می‌شود و در نهایت با جمع‌بندی نظریه‌های مدرنیستی پایان می‌یابد. اسمیت در آغاز کتاب با ارائه توضیحاتی کوتاه، به ترسیم تاریخچه و مفهوم دو مقوله اصلی یعنی ناسیونالیسم و مدرنیسم می‌پردازد. در ادامه، مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها و نظریات متفکران و پژوهشگران مختلف مطرح می‌شود که به ارتباط این دو مفهوم در دنیای معاصر توجه داشته‌اند. تمرکز اصلی نویسنده، بررسی نظریه‌هایی است که طی سه دهه اخیر درباره ماهیت ناسیونالیسم و نسبت آن با مدرنیسم شکل گرفته‌اند. او برای روشن‌تر شدن بحث، تجربه شوروی سابق را به‌عنوان نمونه‌ای برجسته مطرح می‌کند؛ جایی که اوج ملی‌گرایی در بستر دوران مدرن پدیدار شد. اسمیت سپس به تحلیل فروپاشی این کشور پرداخته و آن را با تأثیر ملی‌گرایی قومی بر روندهای ناسیونالیستی و پیوند آن با مدرنیسم بررسی می‌کند. نویسنده در تحلیل‌های خود از رویکردهای مدرنیستی نظریه‌پردازانی همچون ارنست گلنر، تام نایرن، جان برویلی، آنتونی گیدنز و اریک هابسباوم بهره می‌برد. همچنین، برای تکمیل مباحث، به پارادایم‌های جایگزینی چون ون دن برگ، کلیفورد گیرتز و جان آرمسترانگ استناد می‌کند تا تصویری جامع‌تر از نظریه‌های ناسیونالیسم ارائه دهد. اسمیت در بخش‌های مختلف کتاب علاوه بر پرداختن به این دیدگاه‌ها، نظر جامعه‌شناسان و اندیشمندان علوم سیاسی را نیز مورد توجه قرار داده است. او دیدگاه‌های پژوهشگرانی چون سیتون واتسون، رینولدز، هاستینگز، هوروویتز و براس را بررسی کرده و از آن‌ها برای تبیین رابطه ناسیونالیسم با جهان مدرن استفاده می‌کند. «ناسیونالیسم و مدرنیسم» در نهایت تصویری فراگیر از اندیشه‌های مرتبط با ناسیونالیسم ارائه می‌دهد؛ با این حال، آنتونی دی اسمیت بیشترین تمرکز خود را بر تحلیل نظریه‌های بنیادینی چون دیدگاه‌های ارنست گلنر و الی کدوری قرار داده و آنها را به‌عنوان مبنای اصلی بررسی‌های خود برجسته ساخته است.