کتاب آزاد اثر لیا اوپی، ترجمه مهدی مهریار، انتشارات نشر چلچله

لیا، دخترک یازده‌سالۀ آلبانیایی، در جهانی زندگی می‌کند که با عشق به استالین، عمو انور و رؤیای جامعۀ آزاد و بی‌طبقه در هم تنیده است. پدر و مادرش همیشه مراقب‌اند در حضور او سخنی از نقد حکومت به میان نیاورند؛ تنها گاهی در پچ‌پچ‌های پنهانی خود، از خویشاوندانی سخن می‌گویند که به «دانشگاه» رفته‌اند یا بهانه‌هایی می‌تراشند برای اینکه چرا نمی‌خواهند عکس انور خوجه را قاب کنند. اما با فروریختن دیوار برلین، ستون‌های بزرگ جامعۀ آلبانی نیز به لرزه می‌افتد و همه چیز رنگ عوض می‌کند. در یکی از میدان‌های شهر، دانشجویان معترض سرِ مجسمۀ استالین را از تن جدا می‌کنند؛ خیابان‌ها پر از مردم خشمگین می‌شود، آشوب زبانه می‌کشد و برای لیا گویی تاریخ به ناگاه به پایان می‌رسد. از این پس، واژه‌ها و شعارهای تازه‌ای وارد زندگی روزمره می‌شوند: «جامعۀ مدنی»، «اصلاحات ساختاری» و «آزادی زنان». ژست‌ها تغییر می‌کنند، زبان دگرگون می‌شود و رازهای تازه جای روایت‌های پیشین را می‌گیرد. این کتاب روایت صریح و در عین حال آمیخته به طنزی ظریف از لیا اوپی، استاد نظریۀ سیاسی در مدرسۀ اقتصاد لندن است. او با نثری گیرا و نگاهی نافذ، زندگی شخصی خود را همسو با تحولات سیاسی مردم آلبانی به تصویر می‌کشد و پرسش‌هایی اساسی را پیش روی مخاطب می‌گذارد: معنای واقعی آزادی چیست؟ چه کسانی در حقیقت آزادند؟ و چرا وقتی نوبت به آزمون واقعیت می‌رسد، بنای آرمان‌هایی که ساخته بودیم، به‌آسانی در برابر زمان و قدرت فرو می‌ریزد؟