کتاب دگرسنجی کانت و مارکس اثر کوجین کاراتانی، ترجمه صالح نجفی، انتشارات هرمس

کتاب «دگرسنجی: کانت و مارکس» نوشته کوجین کاراتانی اثری متمایز و خلاقانه است که رویکردی نو برای فهم فلسفه‌های امانوئل کانت و کارل مارکس پیشنهاد می‌کند. کاراتانی در این اثر مفهوم «دگرسنجی» را معرفی می‌کند؛ روشی که بر مبنای خواندن کانت از منظر مارکس و تفسیر مارکس از دریچه کانت شکل گرفته است. هدف او از این روش، کشف ابعاد تازه در اندیشه این دو فیلسوف و به چالش کشیدن خوانش‌های مرسوم و سنتی است. یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی ریشه‌های اخلاقی سوسیالیسم در دل فلسفه کانت است. کاراتانی بر این باور است که در «نقد عقل محض»، بذرهای یک اخلاق سوسیالیستی نهفته است؛ اخلاقی که بر آزادی، خودمختاری و پیروی از قانون اخلاقی تأکید دارد. این بعد اخلاقی در بسیاری از خوانش‌های سنتی کانت نادیده مانده، اما کاراتانی آن را آشکار کرده و برجسته می‌سازد. کاراتانی همچنین نقد مارکس از سرمایه‌داری را با رویکردی کانتی تحلیل می‌کند. به زعم او، بررسی مارکس از پدیده‌هایی چون فتیشیسم کالایی و ازخودبیگانگی کار، را می‌توان ادامه‌ای بر نقد کانت از متافیزیک دانست. او با پیوند دادن نظریه‌های اقتصادی مارکس به دستگاه فلسفی کانت، چشم‌اندازی تازه برای فهم ابعاد اخلاقی و مفهومی سرمایه‌داری می‌گشاید. موضوع دیگری که کتاب به روشنی بر آن تأکید دارد، رابطه میان متافیزیک و پراکسیس است. از نگاه کاراتانی، کانت و مارکس هر دو بر بُعد عملی و کاربردی فلسفه تأکید داشتند؛ کانت متافیزیک را بر پایه کنش اخلاقی استوار می‌دید، در حالی که مارکس نقد فلسفی را به سوی پراکسیس و عمل انقلابی سوق می‌داد. روش دگرسنجی در این کتاب بر یک قرائت دیالکتیکی استوار است. بدین معنا که ایده‌های هر فیلسوف به ابزار نقد و روشن‌سازی اندیشه‌های دیگری تبدیل می‌شود. از این مسیر، کاراتانی می‌کوشد مرزهای تفسیرهای سنتی را درنوردد و چشم‌اندازهای نوینی برای درک اندیشه‌های کانت و مارکس، این دو متفکر بزرگ و اثرگذار تاریخ، بگشاید. او در جای‌جای کتاب، منطق پشت این رویکرد را توضیح می‌دهد و دلایل اصلی انتخاب چنین شیوه‌ای را با جزئیات بیان می‌کند.