کتاب کارگردان و فضاسازی در تئاتر اثر علی عسگر علیزاده مقدم، انتشارات زرین اندیشمند

کتاب «کارگردان و فضاسازی در تئاتر» با ارائه تعریفی روشن از مفهوم کارگردانی، به صورت ویژه به موضوع «فضاسازی» و نقش کارگردان به‌عنوان مغز متفکر اجرا و رکن اصلی هماهنگ‌کننده می‌پردازد. در این اثر، عناصر و ارکان تشکیل‌دهنده نمایش معرفی شده و سپس کیفیت تأثیرگذاری آن‌ها و چگونگی خلق فضا از طریق این عناصر مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده تلاش کرده است هر یک از عوامل و ارکان فضاساز را ابتدا به‌طور مستقل تحلیل کند و سپس تأثیر آن‌ها بر یکدیگر و در نهایت بر مخاطب، و بالعکس، واکاوی نماید. یکی از فرضیه‌های اصلی کتاب این است که «کارگردان در هر اجرا با بهره‌گیری از ابزارها و عناصر گوناگون، در هر لحظه فضای تازه‌ای خلق می‌کند.» بخش مهمی از کتاب به بررسی نقش و کارکرد اجزای فضاساز اختصاص دارد. این اجزا در دو دسته کلی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند: عوامل عینی که شامل صحنه‌آرایی، نورپردازی، موسیقی، بازیگری، میزانسن و حرکت، چهره‌آرایی، اشیا و لباس هستند؛ و عوامل ذهنی که ریتم و تمپو، متن نمایشی، احساسات و عواطف جاری و همچنین «جو» و حالت کلی اجرا را دربرمی‌گیرند. در ادامه، وظایف کارگردان در استفاده هدفمند از این عوامل فضاساز توضیح داده شده است. سرانجام، در بخش پایانی کتاب، تأثیر متقابل عوامل فضاساز بر تماشاگر و نیز نقش تعیین‌کننده تماشاگر در ایجاد و تکمیل فضا مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است.