کتاب روایت‌ها و راوی‌ها اثر گریگوری کوری، ترجمه محمد شهبا، انتشارات مینوی خرد

کتاب «روایت‌ها و راوی‌ها» اثر گریگوری کوری، فیلسوف برجسته هنر و ذهن، تحلیلی عمیق و موشکافانه از ماهیت داستان‌سرایی و پیامدهای فلسفی آن ارائه می‌دهد. کوری در این اثر، به سازوکار روایت‌ها، نقش راویان و چگونگی پیوند ذهن انسان با داستان‌ها پرداخته و ابعاد شناختی، اخلاقی و عاطفی روایت را بررسی می‌کند. این کتاب نه‌تنها به چگونگی شکل‌گیری و کارکرد روایت‌ها می‌پردازد، بلکه تأثیر آن‌ها بر درک ما از جهان و شناخت خودمان را نیز آشکار می‌سازد. در مرکز کتاب «روایت‌ها و راوی‌ها» این پرسش بنیادین مطرح است که داستان‌ها چگونه عمل می‌کنند و چرا انسان‌ها چنین علاقه عمیقی به روایت نشان می‌دهند. کوری بر این باور است که روایت‌ها تنها ابزاری برای انتقال اطلاعات نیستند، بلکه تخیل، احساسات و استدلال‌های اخلاقی را برمی‌انگیزند و نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری باورها و تجربه‌های ما دارند. او همچنین به شیوه‌های اثرگذاری راویان بر درک خوانندگان پرداخته و نشان می‌دهد چگونه روایت‌گری می‌تواند مسیر فهم مخاطب را شکل دهد. این کتاب به مسائل مهمی همچون تمایز میان داستان و غیرداستان، ماهیت حقایق تخیلی و مسئولیت‌های اخلاقی نویسندگان و راویان در بازنمایی یا دگرگون‌سازی رویدادها می‌پردازد. در ادامه، برخی از استدلال‌ها و موضوعات کلیدی مطرح‌شده توسط کوری مرور می‌شوند: ١. درگیری روایی و ذهن: کوری نشان می‌دهد که داستان‌ها چگونه بر فرآیندهای شناختی از جمله حافظه، ادراک و تخیل تأثیر می‌گذارند. او استدلال می‌کند که روایت‌ها به‌طور طبیعی ذهن انسان را درگیر کرده و به ابزار قدرتمندی برای شکل‌دهی به باورها، احساسات و دیدگاه‌های اخلاقی تبدیل می‌شوند. به همین دلیل، ما نه‌تنها از خواندن داستان‌ها لذت می‌بریم، بلکه به‌صورت فعال با مسائل اخلاقی و اجتماعی طرح‌شده در آن‌ها مواجه می‌شویم. ٢. نقش راوی: یکی از مباحث برجسته کتاب، جایگاه و اهمیت راوی در روایت است. کوری میان انواع راویان همچون دانای کل، راوی غیرقابل اعتماد و راوی نامرئی تمایز قائل می‌شود و نحوه اثرگذاری هر یک بر درک مخاطب از داستان را تبیین می‌کند. او به‌ویژه بر مفهوم «راوی غیرقابل اعتماد» تأکید کرده و پیامدهای اخلاقی آن را بررسی می‌کند؛ به‌خصوص زمانی‌که حقیقت در روایت به شکل تحریف‌شده بازنمایی می‌شود. ٣. حقیقت و واقعیت تخیلی: کوری این پرسش فلسفی را مطرح می‌کند که خوانندگان چگونه با حقایق تخیلی داستان‌ها تعامل دارند. او معتقد است که با وجود ساختگی بودن روایت‌ها، آن‌ها همچنان بازتابی از احساسات، دغدغه‌های اخلاقی و تجربه‌های واقعی انسانی‌اند. در این بخش، مفهوم «تعلیق ناباوری» و نقش آن در افزایش درگیری عاطفی و شناختی خواننده مورد بررسی قرار می‌گیرد. ٤. اخلاق داستان‌نویسی: کوری به مسئولیت‌های اخلاقی نویسندگان و راویان اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که داستان‌ها نقشی مهم در شکل‌دادن به فهم ما از درست و نادرست دارند. او تأکید می‌کند که نویسندگان باید به پیام‌های اخلاقی آثار خود آگاه باشند، زیرا روایت‌ها می‌توانند هنجارهای اجتماعی را تقویت یا به چالش بکشند. نوشته‌های کوری با زبانی روان و روشن تنظیم شده‌اند. او با دقت و ظرافت فلسفی به مسائل پیچیده می‌پردازد و آن‌ها را با نمونه‌هایی از ادبیات، سینما و فرهنگ عامه برای مخاطب قابل فهم می‌کند. ساختار کتاب منسجم و هدفمند است و هر فصل به‌گونه‌ای طراحی شده تا فهم مباحث فصل‌های پیشین را تکمیل کند. کتاب «روایت‌ها و راوی‌ها» تحلیلی جامع و ارزشمند از ابعاد فلسفی داستان‌سرایی است. گریگوری کوری با استدلال‌های دقیق و تأمل‌برانگیز، فهم ما از کارکرد داستان‌ها و نقش آن‌ها در شکل‌گیری باورها و احساسات انسانی را ژرف‌تر می‌سازد. این اثر برای علاقه‌مندان به فلسفه هنر، نظریه ادبی و کسانی که به بررسی تأثیر روایت‌ها بر ذهن و تجربه انسانی علاقه دارند، اثری ضروری و خواندنی به‌شمار می‌رود.