کتاب اثولوجیا اثر فلوطین، ترجمه سید جلال الدین آشتیانی، انتشارات حکمت و فلسفه

واژه «اثولوجیا» معرّب اصطلاح یونانی «تئولوگیا» است و در اصل به معنای خداشناسی به ‌کار می‌رود. با این حال، موضوع آن در معنای دقیق، خداشناسی به معنای خاص کلمه نیست، بلکه همان مفهومی است که از فلسفه به طور کلی اراده می‌شود. کتاب «اثولوجیا» اثری مهم در فلسفۀ نوافلاطونی است که نویسنده و زمان دقیق نگارش آن به‌ درستی مشخص نیست. این اثر سنگین و مبسوط، در قالب ترجمۀ عربی به دوران نهضت ترجمه در جهان اسلام بازمی‌گردد و ترجمۀ فارسی و شرح علمی آن نیز به همّت مرحوم دکتر حسن ملکشاهی فراهم آمده است. در این کتاب، چکیدۀ حکمت نوافلاطونی در قالب ده «میمَر» یا گفتار خلاصه شده است. تفکر نوافلاطونی دربارۀ رابطۀ واحد و کثیر، آفرینش جهان، طبیعت و انسان، با نظریۀ بدیع «صدور» توضیح داده شده و همین نکته جایگاه ویژه‌ای به «اثولوجیا» در تاریخ فلسفه داده است. این کتاب در اندیشۀ فیلسوفان مسلمان نفوذی چشمگیر یافت و تأثیر آن بر تفکر بزرگانی چون ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا به‌ روشنی قابل مشاهده است. «اثولوجیا» نه تنها متنی بنیادین در سنت نوافلاطونی به‌شمار می‌آید، بلکه پلی میان فلسفۀ یونانی و حکمت اسلامی ایجاد کرده و به یکی از متون کلیدی در فهم بنیان‌های فلسفه و الهیات در جهان اسلام تبدیل شده است.