کتاب دفتر خسروان اثر سجاد آیدنلو، انتشارات سخن

کتاب «دفتر خسروان»، که برگزیده‌ای از شاهنامه فردوسی است، با مقدمه، گزینش و توضیحات دکتر سجاد آیدنلو به دوست‌داران این اثر حماسی بزرگ تقدیم شده است. پیشگفتار و مقدمه گسترده این کتاب، تاریخچه و روند انتخاب شاهنامه را از آغاز تا امروز بررسی می‌کند و بنیادی‌ترین مضامین مربوط به فردوسی و اثر جاودانه او را در بر می‌گیرد. این مطالب در پنجاه‌وچهار فصل تنظیم شده و به‌صورت منسجم ارائه شده است. «دفتر خسروان» افزون بر برگزیده ابیات، شامل معانی واژه‌ها، توضیح نکات حماسی، اساطیری و آیینی و نیز بررسی اختلاف روایت‌ها و قرائت‌های گوناگون است. این ویژگی‌ها کتاب را به منبعی ارزشمند برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته زبان و ادبیات فارسی، استادان و پژوهشگران شاهنامه و همچنین علاقه‌مندان آثار حماسی ملی تبدیل کرده است. این کتاب در سه بخش تدوین شده است. بخش نخست به شرح زندگی و احوال حکیم ابوالقاسم فردوسی اختصاص دارد و مباحثی چون نام، نسب، القاب و کنیه او، محل تولد، خانواده و دوران تحصیل را در بر می‌گیرد. همچنین اطلاعاتی درباره معاصران و مداحان فردوسی، مزار او و روایت‌های بر جای‌مانده از زندگی شخصی‌اش مطرح می‌شود. بخش دوم به خود شاهنامه می‌پردازد و موضوعاتی همچون ویژگی‌ها و اصطلاحات ویژه شاهنامه، ساختار و تقسیم‌بندی سنتی آن، عنوان اثر، منابع مورد استفاده، تاریخ آغاز و پایان اشعار، شمار ابیات، زبان و سبک بیان، بلاغت، وزن، قافیه و ردیف بررسی می‌شود. علاوه بر این، خصیصه‌های داستان‌پردازی، ناهماهنگی‌ها و گسست‌های روایی، بازتاب هویت ایرانی، تاریخ و جغرافیای داستان‌ها، حضور حکمت، قرآن و حدیث در متن، جایگاه و نقش زنان، تاثیر شاهنامه بر شاعران، نویسندگان و مورخان پس از فردوسی، سنت شاهنامه‌خوانی و نقالی، نسخه‌ها و چاپ‌های گوناگون اثر و همچنین ترجمه‌ها و بازگردان‌های آن معرفی و تحلیل می‌گردد. بخش سوم و پایانی «دفتر خسروان» به انتخاب و ارائه متون «برگزیده شاهنامه فردوسی» اختصاص دارد. این گزیده‌ها با توضیحات دقیق و روشنگر دکتر سجاد آیدنلو همراه شده و فرصتی ارزشمند برای آشنایی بیشتر با متن اصیل و روح حماسی شاهنامه فراهم می‌آورد.