کتاب اطاق آبی اثر سهراب سپهری، انتشارات سروش

«اطاق آبی» متنی منثور از سهراب سپهری است که در واپسین سال‌های زندگی‌اش نوشته شد و پس از درگذشت او به چاپ رسید. می‌توان گفت این اثر گونه‌ای خودزندگی‌نامه‌ی ناتمام است که سه مقطع مهم از زندگی شاعر شعر نو را روایت می‌کند: کودکی، جوانی و میانسالی. سپهری که نقاشی توانا نیز بود، در نگارش «اطاق آبی» تنها به خاطرات خود بسنده نمی‌کند، بلکه با استفاده از تصاویر، یادداشت‌ها و انتخاب نام اثر، دنیای نقش‌ها و رنگ‌هایش را نیز پیش چشم خواننده قرار می‌دهد. کتاب با ماجرایی رازآلود آغاز می‌شود: قصه‌ی اتاقی آبی‌رنگ در خانه‌ی دوران کودکی او. در این بخش، شاعرانگی سپهری، که همواره با نگاه فلسفی خاصش همراه بوده، در روایت‌های شخصی کودکی‌اش جلوه‌گر می‌شود. او می‌نویسد: «اطاق آبی از صمیمیت حقیقت خاک دور نبود، ما در این اطاق زندگی می‌کردیم. یک روز مادرم وارد اطاق آبی می‌شود. مار چنبرزده‌ای در طاقچه می‌بیند، می‌ترسد، آن هم چه بسیار. همان روز از اطاق آبی کوچ می‌کنیم، به اطاقی در شمال خانه، اطاق پنجدری سفید. تا پایان همان‌جا می‌مانیم و اطاق آبی تا همیشه خالی می‌ماند.» این خاطره‌ی ساده با ذهنیت هنرمندانه‌ی سپهری به افسانه‌ها و اساطیر هند و یونان پیوند می‌خورد و معنایی نمادین و گسترده‌تر می‌یابد. در بخش‌های بعد، او نوجوانی خود را در فضای خشک و خسته‌کننده‌ی مدرسه روایت می‌کند؛ جایی که چارچوب محدود نظام آموزشی در تقابل با روح آزاد و طبیعت‌گرای او قرار می‌گیرد. همان‌طور که در شعرهایش بارها طبیعت را می‌ستاید، در این خاطرات نیز از دلتنگی برای طبیعت و دلگیری از جغرافیایی سخن می‌گوید که تنها به دانستنی‌های درسی تقلیل یافته است. سرانجام در بخش پایانی کتاب، سهراب سپهری ضمن بازگویی خاطره‌ی دیدار با یک هنرمند خارجی، به مقایسه‌ی هنر در شرق و غرب می‌پردازد. او از رهگذر این مقایسه، نگاهی به تاریخ هنر ایران می‌اندازد و بخشی از تأملات خود درباره‌ی جایگاه هنر و معنای آن در جهان معاصر را با خواننده در میان می‌گذارد. «اطاق آبی» تنها بازگشتی به خاطرات شاعر نیست، بلکه سفری است به جهان اندیشه‌ها، نقاشی‌ها و نگاه فلسفی سپهری؛ روایتی که زندگی، هنر و شعر او را به‌هم پیوند می‌زند.