کتاب حدیث مرده بردار کردن آن سوار که خواهد آمد اثر هوشنگ گلشیری، انتشارات نیلوفر

معصوم پنجم یا «حدیث مرده بر دار کردن آن سوار که خواهد آمد» (با نام کامل: حدیث مرده بر دار کردن آن سوار که خواهد آمد به روایت خواجه ابوالمجد محمد بن علی بن ابوالقاسم ورّاق دبیر) اثری از هوشنگ گلشیری است که نگارش آن میان سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ انجام شد. این اثر را بیشتر در قالب رمان طبقه‌بندی کرده‌اند و جایگاهی ویژه در ادبیات معاصر فارسی دارد. این کتاب حکایت مردمانی را بازمی‌نماید که زیر فشار و ظلم پادشاهان زندگی می‌کنند. بر اساس افسانه‌ای که در داستان آمده، نقش سواری بر دروازهٔ شرقی شهر حک شده است؛ سواری که با آمدنش قرار است بساط بیدادگری و ستم برچیده شود. همین پیشگویی موجب نگرانی حاکمان می‌شود و آنان، حضور احتمالی او را تهدیدی جدی برای قدرت و جایگاه خود می‌پندارند. روایت این ماجرا به‌گونه‌ای شکل می‌گیرد که راوی با تکیه بر متون و گزارش‌های مختلف، جزئیات واقعه را بازگو کرده و بر بسط و گسترش آن تمرکز می‌کند. گلشیری نخستین بار در سال ۱۳۵۵ داستان «حدیث مرده بر دار کردن آن سوار که خواهد آمد» را نوشت، اما انتشار کتاب به دلیل شرایط زمانه به پس از سقوط رژیم پهلوی موکول شد. بسیاری از منتقدان معتقدند این رمان اعتراضی مستقیم به ساختار سلطنت و بنیان‌های قدرت در آن دوره است. نثر گلشیری در «معصوم پنجم» یادآور سنت‌های کهن ادبی است و می‌توان آن را تقلیدی آگاهانه و هنرمندانه از نثر بیهقی دانست؛ نثری که با استحکام، جزئی‌نگری و روایت دقیق رویدادها، بر قدرت تأثیرگذاری اثر افزوده و آن را به یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های رمان تاریخی ـ اجتماعی در ادبیات معاصر ایران بدل کرده است.