کتاب خطر سقوط بهمن اثر محسن حسام مظاهری، انتشارات آرما

کتاب‌های خاطرات جنگ، پرشمارترین آثاری هستند که تاکنون درباره‌ی جنگ ایران و عراق نوشته و منتشر شده‌اند. هر سال تعداد زیادی از کتاب‌های خاطرات تازه، در قالب‌هایی همچون خودنوشت، دیگرنوشت و تاریخ شفاهی منتشر می‌شوند. علاوه بر این، باید انبوه زندگی‌نامه‌های داستانی شهدا را نیز به این مجموعه افزود؛ آثاری که بر اساس خاطرات دیگران از شهدا نوشته شده‌اند و جایگاه ویژه‌ای در ادبیات جنگ پیدا کرده‌اند. پرسش اصلی اینجاست که تولید و انتشار چنین حجم انبوهی از خاطرات چه پیامدها و دستاوردهایی به همراه داشته است؟ آیا این آثار تنها کارکردهای سیاسی مانند تقویت روایت رسمی از جنگ و تثبیت مشروعیت سیاسی نظام حاکم را دنبال می‌کنند؟ یا باید به جنبه‌های فرهنگی و ادبی آن‌ها نیز توجه کرد؛ جنبه‌هایی نظیر ترویج فرهنگ و ارزش‌های دفاع مقدس و غنای ادبیات مقاومت. افزون بر این، مسئله‌ی مهم‌تر آن است که آیا می‌توان برای این خاطرات ارزش تاریخ‌شناختی و اسنادی قائل شد و آن‌ها را منبعی برای افزایش دانش تاریخی درباره‌ی دوران جنگ دانست؟ کتاب «خطر سقوط بهمن» در همین زمینه به بررسی خاطرات جنگ پرداخته و شامل سه مقاله‌ی تخصصی است. در مقاله‌ی نخست، نویسنده کوشیده است به پرسش‌های مطرح‌شده درباره‌ی کارکرد و ارزش اسنادی خاطرات جنگ پاسخ دهد. مقاله‌ی دوم به تحلیل فرایند فربه‌شدن این آثار و گسترش روزافزون آن‌ها اختصاص دارد. در مقاله‌ی سوم نیز با نگاهی انتقادی و رویکردی آسیب‌شناسانه، موضوع استمرار حیات نمادین شهدای جنگ در قالب خاطرات و پدیده‌ی «زندگی فانتزی با شهدا» مورد بررسی قرار گرفته است. این مجموعه می‌کوشد تصویری دقیق‌تر از جایگاه خاطرات جنگ در ابعاد سیاسی، فرهنگی، ادبی و تاریخی ارائه دهد و زمینه‌ای برای بازاندیشی در نقش این آثار در تاریخ‌نگاری معاصر ایران فراهم آورد.