کتاب خواجه نصیرالدین طوسی اثر غلامحسین ابراهیمی دینانی، انتشارات سروش

کتاب «خواجه نصیرالدین طوسی: دیدگاه‌های فلسفی استاد غلامحسین دینانی» اثر اسماعیل منصوری لاریجانی، پژوهشی جامع درباره زندگی و اندیشه‌های یکی از برجسته‌ترین دانشمندان ایرانی است. در این اثر، دیدگاه‌های فلسفی خواجه نصیرالدین طوسی از منظر استاد غلامحسین ابراهیمی دینانی بازخوانی و تحلیل شده و مخاطب با ابعاد مختلف شخصیت علمی و فلسفی این متفکر بزرگ آشنا می‌شود. اسماعیل منصوری لاریجانی، نویسنده کتاب، خود از صاحب‌نظران عرصه فلسفه و اندیشه به شمار می‌رود و با قلمی روان و توانمند به واکاوی جایگاه خواجه نصیر پرداخته است. خواجه نصیرالدین طوسی را باید یکی از چهره‌های تأثیرگذار در تاریخ علم و حکمت ایرانی معرفی کرد؛ اندیشمندی که محققان در وصف او، از عناوینی چون منجم، ریاضیدان، پزشک، فیلسوف و معمار یاد کرده‌اند. با این حال، فلسفه جایگاهی ویژه در میان تمامی آثار و پژوهش‌های او دارد و همچون گوهر درخشان اندیشه‌اش جلوه می‌کند. این دانشمند نامدار اهل خراسان در قرن هفتم هجری می‌زیست. تاریخ‌نگاران تولد او را پانزدهم جمادی‌الاول سال ۵۹۷ هجری قمری در طوس خراسان ذکر کرده‌اند. برخی پژوهشگران وی را «خاتم فلاسفه» و گروهی دیگر او را «عقل حادی عشر» لقب داده‌اند که نشان‌دهنده جایگاه بلند مرتبه‌اش در میان اندیشمندان جهان اسلام است. از مهم‌ترین دستاوردهای ماندگار خواجه نصیرالدین طوسی، تأسیس رصدخانه مراغه است؛ اقدامی علمی و فرهنگی که با همکاری گروهی از اندیشمندان و دانشوران دوره خود شکل گرفت. این رصدخانه نقشی اساسی در توسعه دانش نجوم در ایران ایفا کرد و موجب شد تا نگرش علمی نسبت به آسمان و اجرام سماوی جایگزین اوهام و خرافاتی شود که در دوران مغولان رواج یافته بود. بدین ترتیب، اندیشه‌های منطقی و علمی خواجه نصیر توانست از افراط و تفریط در حوزه نجوم جلوگیری کند و راهی تازه برای شناخت حقیقت در برابر جامعه بگشاید.